مورد جنگ افروزانى است كه جز جنگ راهى براى بازداشتن آنان از جنگ افروزى وجود ندارد و فقنه‌انگيزى و دشمنى آنان به حدى است كه هيچ راهى براى بازداشتن آنان از تعرض و تجاوز و وادار نمودنشان به تعهد باقى نمانده است. اين آيات بيانگر مجازات جنايتكاران جنگى است.

(فَإِنْ لَمْ يَعْتَزِلُوكُمْ وَ يُلْقُوا إِلَيْكُمُ اَلسَّلَمَ وَ يَكُفُّوا أَيْدِيَهُمْ فَخُذُوهُمْ وَ اُقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَ أُولٰئِكُمْ جَعَلْنٰا لَكُمْ عَلَيْهِمْ سُلْطٰاناً مُبِيناً).١

«هرگاه از تجاوز و آزار شما دست بكشيدند و از رفتار مسالمت و صلح با شما خوددارى ورزيدند و دست از ايذاء و فتنه انگيزى برنداشتند آنها را بهر شكل ممكن دستگير كنيد و بكشيد كه خداوند شما را بر اين گروه متجاوز فرمانروا گردانده است.»

در دوازده آيه ديگر از آيات «قتال» تعبير «قاتلوا» آمده است كه جز دو مورد آن بقيه آيات در رابطه با امر به دفاع در برابر كسانى است كه جنگ را آغاز كرده‌اند و يكى از دو آيه مورد اشاره نيز مربوط به دشمنانى است كه آن قدر به مسلمانان نزديكند كه جز با خشونت نمى‌توان آنها را از تجاوز و اعمال ايزائى بازشان داشت و عبارت (وَ لْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً‌) در اين آيه (١ [٢] ٣ سوره توبه) نشانه آن است كه اقدام مسلحانه از طرف مسلمانان صرفاً براى آن است كه آنها با احساس خشونت از طرف مسلمانان به فكر سوء استفاده از نزديك بودنشان به مسلمانان نيافتند و سوداى خيانت در سر پرورانند.

آيه ديگر از اين دو آيه نيز در مورد اهل كتاب است كه گرچه آغاز آيه بيانگر يك دستور جنگى است (قٰاتِلُوا اَلَّذِينَ لاٰ يُؤْمِنُونَ بِالله وَ لاٰ بِالْيَوْمِ اَلْآخِرِ وَ لاٰ يُحَرِّمُونَ مٰا حَرَّمَ الله وَ رَسُولُهُ وَ لاٰ يَدِينُونَ دِينَ اَلْحَقِّ مِنَ اَلَّذِينَ أُوتُوا اَلْكِتٰابَ حَتّٰى يُعْطُوا اَلْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَ هُمْ صٰاغِرُونَ‌)٢ ولى دقت در مضمون و اهداف آيه نشان مى‌دهد كه طرف متخاصم در اين آيه كسانى هستند كه به دعوت هم‌پيمانى و اتحاد با مسلمانان كه داراى مشتركات اصولى با آنها هستند پاسخ

[١] . نساء، آيه ٩١. در آيه ١٩١ سوره بقره نيز دو بار تعبير «فاقتلوهم» به كار رفته كه در هر دو مورد درباره متجاوزان و اقدام كنندگان به جنگ است. آيه سوم در اين رابطه، آيه ٨٩ سوره نساء است كه پس از اشاره به رويه تجاوزكارانه دشمن در توطئه‌هاى اغواگرانه به منظور وادار نمودن مسلمانان به‌دست كشيدن از دين خود مى‌گويد: (فَإِنْ تَوَلَّوْا فَخُذُوهُمْ وَ اُقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ‌) هرگاه دست از اين رويه تجاوزكارانه بر نداشتند دستگيرشان كنيد و آنان را هر كجا يافتيد به قتل برسانيد. از اين آيات استفاده مى‌شود كه مجازات چنين تبهكارانى را خداوند به‌دست حاميان صلح سپرده است.

[٢] . توبه، آيه ٢٩.