از آن‌جا كه در جهاد به عنوان يك عبادت باكى نيست و خلوص، انگيزه هدف و خداجويى شرط اساسى است، ناگزير هيچ‌گاه صحنه‌هاى جهاد با انگيزه‌ها و اهدافى كه به جو معنوى و فرهنگى ناشى از خداجويى لطمه وارد آورد، آلوده نيست.

در مكتب جهاد، نخستين اصل آن است كه

«لكن امر مانوى»،

«هر كس به آنچه كه مى‌انديشد و آن را مى‌طلبد خواهد رسيد» و كسى كه پابه عرصه جهاد گذارده تا به خواسته‌هاى مادى خود جامه عمل بپوشاند پاداشى جز آن نخواهد داشت، چنانكه در گذشته به اين حديث اشاره نموديم كه پيامبر اسلام (ص) فرمود:

«من قاتل لتكون كلمة الله هى العليا فهو فى سبيل الله». [١]

در مفاد اين حديث بايد بر آنچه كه قبلاً اشاره نموديم اين نكته را اضافه كنيم كه سياق ادبى حديث، انحصار را بيان مى‌كند. به اين معنى كه (تنها كسى مجاهد فى سبيل الله محسوب مى‌شود كه هدف او از جهاد، اعلاى كلمه توحيد باشد).

در يكى از غزوات هنگامى كه پيامبر (ص) مطلع شد يكى از رزمندگان به هنگام بسيج نيروها از مدينه از برادرش خواسته است كه همراه مجاهدان در جبهه شركت كند شايد از اين رهگذر به غنيمتى برسد فرمود:

«انما الاعمال بالنيات و لكل امر مانوى من غزى ابتغاء ما عند الله عزوجل فقد وقع اجره على الله عزوجل و من غزى يريد عرض الدنيا او نوى عقالاً لم يكن له الا مانوى». [٢]

«بدانيد عمل هر كس بستگى به نيتش دارد و هر چه نيت كرده است به همان مى‌رسد و اگر مشاركت در جبهه براى خدا باشد كه پاداش عمل او با خدا است و اگر براى هدفهاى مادى هر چند جزئى باشد فقط به همان خواسته‌اش خواهد رسيد».

تحول و انقلاب درونى كه رزمنده جهادگر بر اثر داد و ستد و ميثاق الهى در خود احساس مى‌كند در حقيقت براى او تولدى ديگر محسوب مى‌گردد و از او انسانى خداجو و متعالى مى‌سازد و جامعه‌اى كه پيشگامانش چنين انسانهاى وارسته و ممتاز باشند، بى‌شك جامعه‌اى نمونه و در مسير تعالى معنوى و ارتقاء فرهنگى است.

[١] . صحيح بخارى، ج ٤ ص ٢٤ و مسند احمد بن حنبل، ج ٤ ص ٣٩٢، و الجهاد و السير من فتح البارى، ص ٤٦.

[٢] . بحار الانوار، ج ٦٧، ص ٢١٢.