گرچه مرابطه ماهيتاً يك عمل شبه نظامى احتياطى محسوب مى‌شود لكن در بسيارى از موارد، خود نوعى جهاد به شمار مى‌آيد و به همين لحاظ است كه برخى از فقها آن را واجب دانسته و مانند جهاد دفاعى، وجوب آن را منوط به حضور امام ندانسته اند ولى اكثر فقهاى شيعه، مرابطه را به لحاظ مفهوم مرزبانى و عدم تلازم آن با جنگ و جهاد، از مستحبات به حساب آورده و فى حد نفسه واجب نشمرده‌اند و براى مرابطه به اين لحاظ معنايى بجز جهاد دفاعى و ابتدايى قائل شده‌اند، به‌طورى كه نه چون جهاد دفاعى واجب شمرده و نه چون جهاد ابتدايى مشروط به اذن امام دانسته‌اند. [٢]

گرچه مرابطه در عمل به حفظ مرزها در برابر خطر دشمن گفته مى‌شود لكن منظور از حفظ مرزها در مرابطه جنگيدن با دشمن نيست. مقصود از آن، اعلام و آگاه نمودن مسؤولان و قواى دفاعى براى مقابله مى‌باشد.

از اين رو است كه در برخى از روايات به كسانى كه در دولتهاى جائر قصد همكارى در مرابطه داشته اند توصيه مى‌شد كه به مرابطه بپردازند و در جنگهاى آنان شركت ننمايند و هرگاه حملات دشمن متوجه اسلام و مسلمانان بود به دفاع بر خيزند. [٣] ونيز با وجود نهى از مشاركت در جنگهايى كه توسط حكام جائر به‌طور ابتدايى آغاز مى‌شد لكن به انجام مرابطه توصيه مى‌گرديد. [٤]

قابل ترديد نيست كه در يك نظام دفاعى محافظت از مرزهادر برابر تعرض احتمالى دشمن اجتناب نا پذير مى‌باشد لكن در بسيارى از موارد مستلزم هيچ‌گونه عمليات مسلحانه نمى باشد.

مطابق با تعريف محقق كركى در جامع المقاصد: مرابطه به آن معنى است كه مسلمانان با هوشيارى تمام با وسايل مختلف از هر موضعى كه احتمال تعرض و حمله دشمن بر آن وجود داشته باشد، مراقبت و نگهبانى نمايد. [٥]

بنابر اين تفسير، مرابطه تنها اختصاص به مرزهاى جغرافيايى نداشته بلكه مى‌تواند حفاظت از مرزهاى اعتقادى، فرهنگى، اقتصادى، سياسى را نيز شامل گردد، چنانكه در

[١] . همان.

[٢] . همان.

[٣] . وسائل الشيعه، ج ١١ ص ٢٠ چ اسلاميه.

[٤] . همان.

[٥] . جامع المقاصد، ج ٣ ص ٣٧٤.