البته آيه [١] ٩ [٣] از سوره بقره اشاره مى‌كند كه: (اَلشَّهْرُ اَلْحَرٰامُ بِالشَّهْرِ اَلْحَرٰامِ وَ اَلْحُرُمٰاتُ قِصٰاصٌ فَمَنِ اِعْتَدىٰ عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اِعْتَدىٰ عَلَيْكُمْ‌).١

ماه حرام در مقابل ماه حرام و در مورد ماههاى حرام، قصاص است، اگر دشمنى در ماه حرام به شما حمله كند، شما مى‌توانيد به مانند او تعدى روا داريد به اين ترتيب معلوم مى‌شود، هرچند در اين ماهها جنگيدن حرام است، امّا اگر دشمن به اين امر توجه نكرد و نبرد را آغاز كرد، مقابله با او واجب خواهد شد.

دراين مورد رواياتى هم وجود دارد، از جمله اين روايت مضمره [٢] كه على‌بن فضيل از امام سؤال مى‌كند، كه آيا مسلمانها در ماه حرام مى‌توانند جنگ را آغاز كنند فرمود: اگر مشركين شروع به جنگ كردند و مسلمين تشخيص دادند كه اگر دفاع نكنند، مغلوب خواهند شد، مى‌توانند جنگ را به استناد آيه ١٩٣ سوره بقره آغاز كنند.٣

بعضى از فقها معتقدند كه اين استثناء در صدر اسلام بوده ولى نسخ شده يعنى حرمت قتال در ماه حرام بوده امّا بعدها نسخ شده است. و در اين مورد به آيه ١٩٤ و ١٦٣(٤) سوره بقره استناد مى‌شود به‌خصوص در آيه اخير كه مى‌فرمايد: (وَ قٰاتِلُوهُمْ حَتّٰى لاٰ تَكُونَ فِتْنَةٌ‌). در اين مورد اطلاق هم زمانى است و هم مكانى. چرا كه در هرجا فتنه‌اى وجود داشته باشد قتال هم جايز خواهد بود.

بنابر اين با استناد به اين دو آيه گفته شده آيات قبلى منسوخ است. به‌خصوص در مورد كليه آياتى كه به نوعى مسالمت با كفار را دلالت كرده‌اند مثل آيه ٤٧ سوره احزاب كه مى‌فرمايد مشركين را به حال خود رها كن و آيه ٦ از سوره كافرون كه مى‌فرمايد (لَكُمْ دِينُكُمْ وَ لِيَ دِينِ‌).

در بحث تطبيقى ميان جهاد ابتدايى و جهاد دفاعى اين نكته مورد توجه قرارگرفته كه ماههاى حرام در مورد كدام نوع از جهاد، صادق است، آيا ماههاى حرام براى جهاد ابتدايى است‌؟ يا براى جهاد دفاعى هم صادق است‌؟

[١] . در مورد شأن نزول اين آيه آمده است كه در ذيقعده سال هشتم ه‌. ق اهالى مكه از ورود پيامبر به مكه ممانعت كردند، پيامبر (ص) هم در سال نهم ه‌. ق و در همان ماه ذيقعده به مكه وارد شده و مكه فتح شد.

[٢] . روايت مضمره، روايتى است كه در آن معلوم نمى‌شود به كدام امام استناد شده است.

[٣] . بقره، آيه ١٩٣.

[٤] . بقره، آيات ١٩٣ و ١٩٤.