باز دارد. امّا صاحب جواهر معتقد است كه بر طبق دستورات قرآنى بدهكار بايد به طلبكار مهلت بازپرداخت بدهد و در اين صورت عذرى براى عدم شركت در جهاد وجود ندارد، امّا از سوى ديگر بايد توجه داشت. كه مفهوم اين عمل به معناى آن نيست كه دين ادا نشود. بلكه به هر طريق بايد بدهى را به طلبكار پرداخت كرد.

در روايت آمده است كه: شخصى از حضرت... سؤال كرد، اگر من در راه خدا كشته شوم، آيا همه گناهانم پاك مى‌شود؟

حضرت فرمود: آرى همه گناهانت، مگر دِين تو.

مصداق و صحت اين روايت زمانى است كه شخص براى پرداخت بدهى خود سهل‌انگارى نكرده و پس از انجام تلاش كامل در جهت بازپرداخت آن در جهاد شركت نمايد.

صاحب جواهر مى‌گويد: كسى‌كه بدهكار است (صاحب دين) نبايد در جبهه نبرد به پيشواز خطر برود. بنابر اين در مواردى‌كه احتمال كشته شدن هست بايد از خود مراقبت نمايد. [١]

حديثى هم از امام صادق (ع) نقل شده است كه فرمود: مردى خدمت پيامبر آمد و اظهار علاقه كرد كه در جهاد شركت كند. او گفت كه من پدر و مادر پيرى دارم كه تنها وسيله انس آنان مى‌باشم. از اين رو آنها نگرانند كه من در جهاد شركت كنم. حضرت فرمود: در كنار پدر و مادرت باشى بهتر است.

به همين دليل بعضى گفته‌اند، اطاعت از پدر و مادر واجب عينى و جهاد واجب كفايى است. و در تزاحم دو واجب، اهمّ واجب تعينى است.

از سوى ديگر فقها به‌طور عموم، در مورد اطاعت از پدر و مادر و اين كه آيا هر دستورى از ناحيه پدر و مادر صادر شود، اطاعت از آن بر فرزند واجب خواهد بود؟ گفته‌اند دليلى بر اى اين اطاعت عمومى اقامه نشده است. هرچند پاره‌اى گفته‌اند كه اگر ترك اطاعت پدر و مادر به مرحله رنج اوليا برسد. عدم اطاعت جايز نيست.

البته بايد توجه داشت كه اطاعت فرزند از پدر و مادر از نوع جهاد كفايى است، امّا اگر وجوب عينى بود، اجازه پدر و مادر شرط نيست.

[١] . عدم التعرض فى المظان القتل.