٢. انسان مسؤول در انتخاب مسؤوليتها به انجام آن مسؤوليتى مى‌پردازد كه از ديگرى ساخته نيست و يا ديگرى براى انجام آن اقدام ننموده و در خور صلاحيت اوست. اما مراعات اولويتها ايجاب مى‌كند كه مسؤوليتها و وظايفى كه از هر كسى و يا از اشخاص و گروه معينى برآورده مى‌شود به آنها محول گردد.

٣. مسؤوليت اين نيست كه انسان انجام همه كارها و مشاغل و وظايف را به خود اختصاص دهد و در انحصار خويش گيرد. بلكه تقسيم مسؤوليتها بر اساس صلاحيتها، خود از مسؤوليتهاى رهبرى است. مگر آن گونه اختيارات و مسؤوليتهايى كه جز از رهبر و امام، شايسته و برآورده نيست.

«ما تنتظرون بنصركم و الجهاد على حقكم‌؟ الموت أو الذل لكم‌؟ فو الله لئن جاء يومى - و ليأتينى - ليفرقن بينى و بينكم و أنا لصحبتكم قال، و بكم غير كثير. لله انتم! أما دين يجمعكم! و لا حمية تشحذكم! أوليس عجباً أن معاوية يدعو الجفاة الطغام فيتبعونه على غير معونة و لا عطاء، و أنا أدعوكم - و انتم تريكة الاسلام، و بقية الناس - الى المعونة أو طائفة من العطاء فتفرقون عنى و تختلفون على‌؟»

[١]

«شما پايان پيروزى و جهاد در راه حقتان، چه انتظارى داريد؟

انتظار مرگ يا خارى‌؟ سوگند به خدا اگر روز مرگ من برسد - كه خواهد رسيد - ميان من و شما جدايى خواهد افكند، در حالى كه من نسبت به مصاحبت با شما خشمگين و متنفرم و از شما عزت و فزونى نيافته‌ام. شما را به خدا آيا دينى نداريد كه شما را وحدت ببخشد و غيرت و تعصبى نداريد كه شما را به قاطعيت وادارد؟ آيا شگفت‌آور نيست كه معاويه تجاوزكاران فرومايه را فراخواند كه او را بدون جيره و مواجب پيروى مى‌كنند؟ و من شما را كه باقيمانده اسلام و وارث گذشتگان هستيد دعوت مى‌كنم كه كمك دريافت كنيد و مواجب

[١] . نهج البلاغه، خ ١٨٠.