فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٩٧
است. اين جريان در تاريخ ٥ شوال سال ٣٧ ه. ق يعنى پس از آغاز خلافت امام اتفاق افتاد.
ستون اعزامى به فرماندهى زياد بن نصر و شريح بن هانى با دوازده هزار سرباز سواره حركت نمود. امام به آنها وعده داد كه نيروهاى مستقر در مدائن را نيز به كمكشان خواهد فرستاد و چنين هم كرد. نخست سيصد نفر به فرماندهى عدى بن حاتم و سپس چهار صد نفر به همراه زيد فرزند عدى به سپاه امام ملحق شدند.
در اين ميان امام شخصاً سواحل دجله را از جمله مدائن را مورد بازديد قرار داده و از كاخ و ايوان كسرى بازديد فرمود. در اين بازديد يكى از مطلعين كه از سوابق اين كاخ و ايوان آگاهى داشت امام را همراهى مىكرد. امام ضمن بازديد، خصوصيات بخشهاى مختلف كاخ را براى حاضرات تشريح مىنمود و توضيح مىداد كه كسرى در اينجا چنين مىكرد و در آنجا چنان كارى داشت. به همين ترتيب همه جايگاهها و قسمتهاى كاخ را براى حاضران توضيح دادگويى امام خود اين جايگاهها را ساخته و براى افراد و كارها اختصاص داده است.
تفسير و تحليل:
١. امام در سرآغاز خلافتش به جاى پرداختن به ترميم خرابيهاى گذشته و آماده كردن جامعه براى يك حركت هماهنگ در قسمتهاى مختلف (اعم از علمى و فرهنگى و دينى و كشاورزى و اقتصادى سالم و رشد دادن استعدادها) ناگزير مىشود كه شخصاً براى جمعآورى نيروى لازم و بسيج نيروها، در جهت جنگ با قاسطين به سركردگى معاويه، راهى به طول كوفه تا مدائن را طى كند و از انجام رسالت اصيلش باز بماند.
٢. امام با اعزام ستونهاى پيشگام، هم دشمن را از تحرك بازمىدارد و همه به همه نيروهاى فعال در جامعه امكان مىدهد كه با اميدوارى در جبهه شركت كنند. اين تاكتيكها نه تنها در مسائل نظامى قابل توجه است اصولاً در همه كارها هرگاه دعوت به همكارى پس از آغاز و انجام مرحلهاى از آن كار باشد، نيروهاى بيشترى با اميدوارى جذب مىشوند.
٣. از سوى ديگر براى روحيه بخشيدن به ستونهاى مقدم جبهه، آماده كردن نيروهاى ذخيره و پشت جبهه نقشى فوق العاده دارد كه مىتوانند با قدرت معنوى بيشتر به پيش بتازند.
٤. همه نيروها را يكجا در جبهه قرار ندادن و از نيروها بهطور تدريجى استفاده كردن، نشاط و تحرك و آمادگى رزم را در كل ارتش محفوظ مىدارد و از گسيختگى و فرسودگى بازمىدارد. اين كارى است كه در همه جنگهاى تاكتيكى، چريكى و نامنظم، مراعات آن را