تا چهره خورشيد نمايان است، تاريكى نمى‌تواند با وجود خورشيد خودنمايى كند. اما آن‌گاه كه روى خورشيد پوشانده شود، تاريكى نيز همه جا را فرا مى‌گيرد. با نمايان بودن چهره حق هرگز باطل را ياراى خودنمايى نيست. باطل وقتى مى‌تواند خودى نشان دهد كه حق را در درون سياهيهاى پرده‌هاى باطل مخفى نمايد، آنگونه كه حيوانى قطعه جواهرى را مى‌بلعد و در درون اندام بى‌ارزشش جاى مى‌دهد. همچنانكه گوهرجو، پهلوى حيوان را مى‌درد تا گوهر را از شكمش بيرون كشد، حق‌جو نيز ناگزير بايد درون باطل را بشكافد تا چهره حق را از پرده‌هاى باطل نمايان سازد.

حاميان باطل همواره تلاش مى‌كنند تا گوهر حق را بربايند و با پرده‌پوشيها و حق به جانب جلوه دادنها، باطل خود را حق بنمايانند و حق را پوشيده دارند. شكست هواداران باطل و دريده شدن پرده‌هايى كه حق را پوشانده، حق را نمايان مى‌سازد.

آنها كه تا ديروز در برابر پيامبر اسلام (ص) جبهه گرفته بودند پس از شكست به اسلام گرويدند، ولى اين بار در برابر امام (ع) مورد آزمايش قرار گرفتند و در اين آزمايش پذيرفته نشدند. زيرا كه چون گذشته اين بار نيز در برابر ايمان موضع خصمانه به خود گرفتند. از اين روست كه امام (ع) از آنها تعبير به «مفتونين» مى‌كند.

امام (ع) در باطن و حقيقت، راه دشمنانش را كه بر او شوريده و ياغى شده‌اند، تداوم راه شرك ابوسفيان‌ها و ابوجهل‌ها مى‌داند ولى به خاطر احترام به انتسابشان به اسلام - گو اينكه رابطه منافقانه باشد - عملاً تلاش خود را در درگيرى با آنان، در پراكنده كردن و به‌هم زدن تشكلشان محصور مى‌نمايد و سربازان را از دست زدن به اموال آنها و اسير گرفتن زنان و كودكانشان باز مى‌دارد. امام صادق (ع) در حديثى مى‌فرمايد: «رفتار مسالمت‌آميز امام با دشمنان سفاك خود به خاطر آن بود كه امام مى‌دانست سرانجام دولت باطل روى كار خواهد آمد و خواست در آينده از روش اوپيروى نمايند».

٢. فريضه نهى از منكر

: جهاد خود يكى از مصاديق فريضه همگانى نظارت عمومى و تلاش براى سالم‌سازى محيط زيست از فساد و تباهى و ظلم است. امام در اين زمينه چنين بيان مى‌كند:

«ايها المؤمنون، انه من رأى عدوانا يعمل به و منكراً يدعى اليه، فانكره بقلبه فقد سلم و برىء، و