فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٥٧ - بخش دوم ماهيت جهاد و اقسام آن
ولى با وجود توصيه و تأكيد در استفاده از حق مشروع دفاع، از زياده روى و تجاوز منع مىكند.
(وَ ق [١] ٦ [٤] ٨;اتِلُوا فِي سَبِيلِ الله اَلَّذِينَ يُقٰاتِلُونَكُمْ وَ لاٰ تَعْتَدُوا إِنَّ الله لاٰ يُحِبُّ اَلْمُعْتَدِينَ).١
«در راه خدا با آنانكه به جنگ و دشمنى شما برخيزند جهاد كنيد، لكن ستمكار نباشيد كه خدا ستمگر را دوست ندارد».
[٢] . گروههايى را كه نه منطق و نه پيمان، مانع از شيوه خصمانهشان نمىشود، متجاوز تلقى مىكند و در باره اينگونه متجاوزين، جنگ تدافعى را چنين دستور مىدهد.
(فَإِذَا اِنْسَلَخَ اَلْأَشْهُرُ اَلْحُرُمُ فَاقْتُلُوا اَلْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَ خُذُوهُمْ وَ اُحْصُرُوهُمْ وَ اُقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ).٢
«در برابر مشركانى كه نه به منطق و نه به پيمان تن در مىدهند، هنگاميكه ماههاى حرام به اتمام رسيد، جنگ را آغاز كنيد و هر كجا آنها را يافتيد به سزاى تجاوزگريشان برسانيد و آنها را دستگير كنيد و در محاصره بياندازيد و در سنگرها و كمينگاهها به شدت مراقبت نماييد و زير نظرشان بگيريد».
سپس در پايان چنين فرمان به ظاهر تندى، براى نشان دادن ماهيت انسانى دفاع توصيه مىكند:
(فَإِنْ تٰابُوا وَ أَقٰامُوا اَلصَّلاٰةَ وَ آتَوُا اَلزَّكٰاةَ فَخَلُّوا سَبِيلَهُمْ إِنَّ الله غَفُورٌ رَحِيمٌ). [٣]
مفاد آيه آن است كه: «اگر دشمنان به تجاوز و پيمان شكنى پايان دادند و بازگشتند، به حال خودشان بگذاريد».
٣. در برابر آنها كه به جنگ با خدا و راه خدا برخاستهاند و فساد در زمين و تبهكارى را شيوه خود قرار دادهاند چنين توصيه مىفرمايد:
(إِنَّمٰا جَزٰاءُ اَلَّذِينَ يُحٰارِبُونَ الله وَ رَسُولَهُ وَ يَسْعَوْنَ فِي اَلْأَرْضِ فَسٰاداً أَنْ يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلاٰفٍ أَوْ يُنْفَوْا مِنَ اَلْأَرْضِ ذٰلِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي اَلدُّنْيٰا وَ لَهُمْ فِي اَلْآخِرَةِ عَذٰابٌ عَظِيمٌ).٤
«تنها سزاى شايسته براى آنها كه با خدا و پيامبر خدا به محاربه بر مىخيزند و مىكوشند در زمين فساد بپا كنند، اينست كه كشته شوند و يا به دار آويخته شوند و يا حد شرعى درباره
[١] . بقره، آيه ١٩٠.
[٢] . توبه، آيه ٥.
[٣] . توبه، آيه ٥.
[٤] . مائده، آيه ٣٣.