فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٤٣ - بخش دوم ماهيت جهاد و اقسام آن
«اهل ايمان در راه خدا و كافران در راه شيطان جهاد مىكنند، پس شما مؤمنان با دوستان شيطان نبرد كنيد كه مكر و سياست شيطان بسيار سست و ضعيف است».
(يٰا أَيُّهَا اَلنَّبِيُّ حَرِّضِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَى اَلْقِتٰالِ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ صٰابِرُونَ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ يَغْلِبُوا أَلْفاً مِنَ اَلَّذِينَ كَفَرُوا بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لاٰ يَفْقَهُونَ).١
«اى رسول، مؤمنان را به جنگ ترغيب كن، اگر بيست نفر از شما صبور و پايدار باشد، بر دويست نفر از دشمنان پيروز خواهيد شد و اگر صد نفر بوديد، با هزار نفر از كافران برابرى توانيد كرد و پيروزى بهدست خواهيد آورد. زيرا آنها گروهى بىدانشند».
اين آيات نشان مىدهد كه جهاد امرى كفايى است، البته اصل در اوامر شرعيه واجب تعيين است. وليكن اگر جهاد در همه موارد واجب تعيين باشد، حرج لازم آمده و ناچاراً همه مردم جامعه بايد كارهاى خود را رها كرده لباس رزم بپوشند، و اين امر به صلاح جامعه نمىباشد.
از ميان فقهايى كه جهاد را واجب تعيّنى دانستهاند مىتوان از سعيدبن مصيب ياد كرد، او به استناد اين آيه:
(اِنْفِرُوا خِفٰافاً وَ ثِقٰالاً وَ جٰاهِدُوا بِأَمْوٰالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ الله ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ). [٢]
«براى جنگ با كافران سبكبار و مخبر بيرون شويد و در راه خدا به جان و مال جهاد كنيد.
اين كار براى شما بسيار بهتر خواهد بود اگر مردمى با فكر و دانش باشيد».
و يا، (إِلاّٰ تَنْفِرُوا يُعَذِّبْكُمْ عَذٰاباً أَلِيماً وَ يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ وَ لاٰ تَضُرُّوهُ شَيْئاً وَ الله عَلىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ). [٣]
«بدانيد اگر در راه دين خدا براى جهاد بيرون نشويد، خدا شما را به عذابى دردناك معذب خواهد كرد، و قوم ديگرى را بجاى شما براى جهاد مىگمارد و شما به خدا زيانى نرساندهايد و خدا بر همه چيز تواناست».
استدلال مىكند كه جهاد واجب تعيين است، سعيدبن مصيب به بعضى روايات هم استناد كرده است، از جمله اين حديث نبوى كه:
«من مات و لم يغزوا و لم يحدث نفسه بالغزوات مات على شعبه من النفاق».
[١] . انفال، آيه ٦٥.
[٢] . توبه، آيه ٤١.
[٣] . توبه، آيه ٣٩.