قصد قربت انجام گيرد آثار ديگرى براى فرد و جامعه به بار نخواهد آورد مگر آن كه آثار معنوى چون انتشار اسلام و كسب پيروزيهاى سياسى و نظامى و عقيدتى در شمار آثار ناشى از جهاد ملحوظ گردد.

در هر صورت عبادى بودن جهاد حتى در مورد جهاد ابتدايى نيز به معنى عبادى بودن نماز و روزه نيست. زيرا اين گونه فرايض دينى بدون قصد قربت ملغى‌الاثر و كان لم يكن مى‌باشد كه فقها از آن حالت به بطلان تعبير مى‌كنند و مكلف، موظف است بار ديگر آن عبادات را با قصد قربت تكرار نمايد ولى در مورد جهاد هرگاه فرد مسلمان يا دولت اسلامى به مسؤوليت خود در انجام فريضه جهاد قيام نمايد حتى اگر بدون قصد قربت هم باشد عمل آنان باطل محسوب نشده و دوباره مكلف به انجام آن نيستند. به همين دليل است كه فقها در عين اين كه جهاد را از عبادات شمرده‌اند ولى از نظر آثار فقهى آن را در شمار توصليات آورده‌اند.

مبحث سوم: ارزش و جايگاه جهاد در اسلام

جهاد يكى از بهترين فرايض اسلامى و از عمده‌ترين واجبات كفايى محسوب مى‌شود و ده‌ها آيه قرآنى و صدها حديث و روايت جايگاه رفيع آن را بيان كرده است. براى ترسيم اهميت و جايگاه جهاد در اسلام سخنى بالاتر از امام على (ع) نتوان گفت كه فرمود:

«فان الجهاد باب من ابواب الجنة فتحه‌الله لخاصة اوليائه و هو لباس التقوى و درع الله الحصية و جنته الوثيقه فمن تركها رغبة عنه البسه الله ثوب الذل».

[١]

جهاد از درهاى گشاينده بهشت است كه خداوند آن را به روى اولياء خود باز كرده است جهاد پوشش تقوى و محكمترين درع خداست و قابل اطمينان‌ترين بازدارنده است. هركس آن را عمداً ترك نمايد، دچار خوارى گردد.

سخنان امام در اهميت جهاد از برجسته‌ترين و بليغترين كلام آن حضرت محسوب مى‌شود. خطبه‌هاى ٣٤، ٥٨، ٩٧، ١١٠، ١٢٢، ١٨٠، ١٨٢ و ١٩٠ در اين زمينه قابل تعمق است و

[١] . نهج‌البلاغه، خ ٢٧.