فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٣٨ - بخش دوم ماهيت جهاد و اقسام آن
حكميت براى حل و فصل دعاوى و رسيدگى به شكايات، لازم مىشمارد.
در هر حال تجارت اتباع دشمن نه تنها در شرايط عادى ممنوع نمىباشد بلكه گاه براساس تعهدات متقابل از حالت الزامى هم مىتواند برخوردار باشد.
٢١. جهاد و قراردادهاى قبلى با دشمن
در عرف كلاسيك حقوق بين الملل آنگونه كه در جريان دو جنگ جهانى نيز عملاً انجام گرفته است به استناد دلايلى مانند: نظم عمومى، كليه قراردادهاى منعقد شده با دشمن باطل تلقى مىگردد. در صورتى كه اينگونه تفسير از نظم عمومى، يك تفسير يكجانبه محسوب مىشود و در قلمرو بين المللى رعايت اصل احترام به قراردادها نه تنها مخالف با نظم عمومى تلقى نمىشود بلكه يكى از مقتضيات و موجبات نظم عمومى به شمار مىرود.
تفسير موسعى كه فقهاى اسلام در مورد اصل احترام به تعهدات ناشى از قراردادها بيان نمودهاند شامل اين نوع قراردادهاى مورد بحث نيز مىگردد و شرايط متفاوت نمىتواند اثر منفى روى اعتبار قراردادها داشته باشد؛ مگر در دو صورت استثنايى كه نخستين آن شرايط معارض با مسائل اقليتى و دفاعى است كه مشابه آن را در مبحث مربوط به اشخاص و اموال اتباع دشمن مرور نموديم و صورت دوم در مواردى است كه شرايط مقابله بهمثل و همراه با نقض دو جانبه قراردادها باشد كه در اين حالت، قراردادها خود به خود كان لم يكن و فاقد آثار حقوقى خواهد بود.
مبحث دوم: قداست جهاد وخصلت عبادى آن
انتخاب واژه جهاد در متون و منابع اسلامى نشانگر بعد معنوى و عبادى عمليات نظامى در جهاد فى سبيلالله مىباشد و در قرآن بجز واژه جهاد از كلماتى چون قتال و حرب كه به معنى درگيرى نظامى است، استفاده شده است. ولى بيشترين موارد به كارگيرى اين واژهها، عمليات نظامى و تهاجمى كفار و كسانى است كه فاقد انگيزه معنوى و انسانى و الهى بوده و جنبه ضدارزشى داشته است و در مواردى كه اين دو واژه به مفهوم جهاد به كارگرفته شده