فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٩٥ - مراحل تأسيس و تدوين حقوق بين الملل اسلام

است مانند ساير بخشهاى فقهى، طى چند مرحله تأسيس و تدوين يافته كه اهم آن به قرار زير مى‌باشد:

١. مرحله وحى كه پيامبر آن را از جانب خدا دريافت نموده و در اين مرحله بنيان‌گيرى (انشاء)، احكام و مقررات اسلام تأسيس شده است.

٢. مرحله ابلاغ كه طى آيات قرآن، گفتار، عمل و امضاء (تأييد) پيامبر (ص) انجام پذيرفته است.

٣. مرحله تدوين كه با جمع‌آورى قرآن و سنت تحقق يافته است.

٤. مرحله تفريع و توسعه و شرح اصول ارائه شده در كتاب و سنت كه توسط امامان معصوم (ع) به اجراء درآمده است.

٥. مرحله تدوين احاديث ائمه معصومين (ع) كه در كتبى به نام اصول و ديگر كتابهاى معتبر حديث توسط محدثين گردآورى شده است.

٦. مرحله تأسيس اجتهاد و استنباط مقررات و احكام و قواعد كلى فقه كه بر اساس كتاب و سنت و شرح و تبيينى كه از امامان معصوم (ع) رسيده، ابتدا توسط اصحاب ائمه (ع) و سپس به وسيله فقهاء انجام گرفته است.

٧. مرحله تدوين فقه (اجتهاد و استنباط) و ارائه مدون احكام فقهى و قواعد حقوقى اسلام به صورت مستدل و مستند به ادله و منابع فقهى كه توسط فقهاى بزرگ صورت گرفته است.

٨. مرحله تدوين متد استنباط و قواعد و مقررات حاكم بر استنباط احكام فقهى از ادله كه با تأليف كتب علم اصول فقه انجام گرفت و اجتهاد به صورت سيستماتيك درآمد و استنباطها گرچه مختلف بود، ولى از عناصر يكسان و قوانين كلى همگونى برخوردار بودند. و از اين رو علم اصول فقه را چنين تعريف كرده‌اند:

علم به قواعد مشترك و استنباط احكام اسلام.

٩. مرحله تفكيك ابواب فقه و تقسيم‌بندى مسائل و قواعد فقهى و حقوقى اسلام كه خود طى چند مرحله و به گونه‌هاى مختلف انجام گرفت و در اين ميان فقه سياسى در زمينه روابط بين الملل به وجود آمد و تحت عنوان كتاب السير يا كتاب الجهاد در ضمن ابواب فقه و يا به طور مستقل مطرح شد.