فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٩٤ - مراحل تأسيس و تدوين حقوق بين الملل اسلام

مقررات حقوق بين الملل توسط وحى اعلام شد و پيامبر (ص) خود بيانگر اين مقررات اسلامى و عمل كننده نخستين به آن بوده است.

پيدايش مقررات كلى حاكم بر روابط ملل در اسلام، چه در مرحله قانون‌گذارى، و چه در مرحله عمل، به قرآن و سنت پيامبر (ص) بازمى‌گردد كه هر دو مبين سرچشمه اصلى قانون‌گذارى در اسلام يعنى وحى مى‌باشد.

اين مطلب وقتى به درستى روشن مى‌شود كه ما به مفهوم صحيح سنت توجه كنيم، سنت در اصطلاح فقه اسلامى عبارت از گفتار، عمل و رفتار و امضاء و تأييد پيامبر (ص) و يا امام معصوم (ع) است.

بنابراين اصل، عمل و رفتار پيامبر (ص) كه مبين پيدايش مقررات حقوقى در ميدان عمل اسلامى است، بيانگر نخستين مرحله طرح اين قواعد حقوقى در زمينه قانون‌گذارى نيز مى‌باشد.

حال كه رابطه مستقيم سؤال اول و دوم روشن شد، بايد توجه داشت كه مشابه اين رابطه بين سؤال دوم و سوم نيز وجود دارد، زيرا تدوين مقررات كلى حاكم بر روابط ملل در اسلام بر اساس همان وحى الهى انجام گرفته كه در قرآن و سنت متجلى گشته است.

اين نكته را نيز در فصل منابع حقوق بين الملل اسلام توضيح خواهيم داد كه تعميم سنت به امضاء و تأييد معصوم (ع) در فقه اسلامى به مفهوم آن است كه بخشى از اين مقررات تأسيسى نبوده و بنياد آن توسط اسلام به وجود نيامده است، بلكه پيامبر اسلام (ص) فقط آنها را امضاء نموده و بر آنها صحه گذاشته است، و اين نشانه وجود يك سلسله قواعد عرفى در مجموعه مقررات حقوقى اسلام است.

از اين رو ما در بررسى پيدايش مقررات عمومى حاكم بر روابط ملتها در اسلام به ارتباط نظام حقوق اسلام با حقوق عرفى بر مى‌خوريم كه تاريخ تكوين مقررات حقوقى اسلام را به تاريخ عرفى اين مقررات پيوند مى‌دهد.

مراحل تأسيس و تدوين حقوق بين الملل اسلام

مقررات و قواعد حقوق بين الملل اسلام كه بخشى از نظام كلى حقوقى اسلام