فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٥٠٢ - قراردادهاى بين المللى در اسلام

[٥] . (اَلَّذِينَ يُوفُونَ بِعَهْدِ الله وَ لا [١] ٦ [٤] ٨; يَنْقُضُونَ اَلْمِيثٰاقَ)١(افراد با ايمان چنانند كه به پيمانهائى كه با خدا بسته‌اند وفا مى‌نمايند و قرارداد و عهد را هرگز نمى‌شكنند).

٦. (وَ اَلَّذِينَ هُمْ لِأَمٰانٰاتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ رٰاعُونَ) [٢] (مردان با ايمان چنانند كه امانتها و پيمانهاى خويش را رعايت مى‌كنند).

در اين چند آيه اخير موضوع اهميت قرارداد و لزوم وفاى به آن از جنبه حقوقى پا فراتر نهاده و بعنوان مميز و علامت ايمان معرفى شده است. گوئى حس وفاى به عهد از ايمان سرچشمه مى‌گيرد و خيانت به عهد ناشى از نقص يا فقدان ايمان مى‌باشد. چنانكه بررسى آياتى نظير آيه ٤ و ٧ سوره برائت نيز اين نكته را به دست مى‌دهد كه احترام به پيمان و وفاى به آن همبستگى كامل باتقوا و روح پرهيزكارى دارد و تفكيك آن دو موجب انهدام روح تقوا مى‌باشد.

روايات اسلامى در اين زمينه فراوان است و در پاره‌اى از روايات پيمان‌شكنان به خروج از دين و فقدان ايمان متهم شده‌اند و پيمان‌شكنى از گناهان بزرگ معرفى شده است [٣] .

قراردادهاى بين المللى در اسلام

در تنظيم عادلانه روابط بين المللى هيچ نوع ابزار و تكنيكى كارسازتر از قرارداد نيست. اسلام در روابط بين المللى نه تنها از اهميت و ارزش اين اساس زندگى بين المللى نكاست بلكه بر ضرورت آن تأكيد و اصرار ورزيد.

كافى است در اين زمينه نصوص قرآنى را مورد مطالعه قرار دهيم:

١. (إِلاَّ اَلَّذِينَ يَصِلُونَ إِلىٰ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ مِيثٰاقٌ)٤(مگر آنها كه با مردمى برخورد مى‌كنند كه بين آنها و كفار پيمانى وجود دارد كه نبايد متعرض آنان گردند).

٢. (إِلاَّ اَلَّذِينَ عٰاهَدْتُمْ عِنْدَ اَلْمَسْجِدِ اَلْحَرٰامِ فَمَا اِسْتَقٰامُوا لَكُمْ فَاسْتَقِيمُوا لَهُمْ)٥(مگر

[١] . رعد: ٢٠

[٢] مؤمنون: ٨، معارج: ٣٢.

[٣] رجوع شود به وسائل الشيعة، ج ١١، ص ٥١٣، سنن بيهقى، ج ٩، ص ٢٣١، سنن ابى داود، ج ٣، ص ١٠٩.

[٤] نساء: ٩٠.

[٥] توبه: ٧.