فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٨١ - مبحث سوم اصالت صلح بعنوان يك قاعد&#١٧٢٨ حقوقى در اسلام

درباره اين نظريه باقى نمى‌ماند.

٥. نظريه سه مرحله‌اى به معنى اينكه غير مسلمين مكلفند به يكى از سه امر تن در دهند، يا اسلام، يا پيمان، و يا جنگ، مستند اين نظريه آيه جزيه است [١] كه پايان جنگ را گردن نهادن به پرداخت جزيه بمعنى قرارداد ذمه معرفى نموده است.

اين نظريه مبتنى بر اين اصل است كه آيه جزيه، مبناى قرارداد دولت اسلامى با همه ملتهاى غير مسلمان باشد، در صورتى كه اين آيه اختصاص به اهل كتاب دارد و بيانگر نوع خاصى از قرارداد بين المللى در رابطه با اهل كتاب مى‌باشد.

بررسى شرايط و قيود خاصى كه در آيه جزيه آمده است روشن مى‌كند كه مخير كردن اهل كتاب بين اسلام آوردن و تن به قرارداد دادن و جنگ، درباره كسانى اعمال مى‌شود كه مدعى پيروى كتابهاى آسمانى هستند، ولى نه به خدا ايمان دارند و نه آخرت را باور كرده‌اند، و محرمات الهى را كه پذيرفته‌اند محترم نمى‌شمارند و به دين واقعى نيز ايمان نياورده‌اند. به اصطلاح علم اصول، مفهوم مخالف اين قيود آن است كه هرگاه اهل كتاب اين چنين نباشند و ايمانشان صادقانه، و به مقررات مورد اعتقادشان پاى‌بند، و نسبت به دين واقعى الهى، متعهد باشند، اجبارى درباره آنها اعمال نخواهد شد، و كسانى كه در چنين شرايطى باشند خواه ناخواه آمادگى براى پذيرش قرارداد صلح را خواهند داشت [٢] .

[١] (قٰاتِلُوا اَلَّذِينَ لاٰ يُؤْمِنُونَ بِالله وَ لاٰ بِالْيَوْمِ اَلْآخِرِ وَ لاٰ يُحَرِّمُونَ مٰا حَرَّمَ الله وَ رَسُولُهُ وَ لاٰ يَدِينُونَ دِينَ اَلْحَقِّ مِنَ اَلَّذِينَ أُوتُوا اَلْكِتٰابَ حَتّٰى يُعْطُوا اَلْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَ هُمْ صٰاغِرُونَ‌.) (توبه: ٢٩)

[٢] رجوع شود به حقوق اقليتها، از همين قلم ص ٩٩.