فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٩٨ - ١ به مفهوم كنارهگيرى از مناقشات بىثمر عقيدتى

پيروزى را نصيب پيامبرش (ص) فرمود.

آنها كه اين گونه صلح را جز در مورد ضرورت تجويز نكرده‌اند، آن را با مسأله اجتماعى در زمينه جواز پرداخت فديه در برابر اسراى مسلمين قياس نموده‌اند، زيرا مسلمانان وقتى در شرايط مشابه اسارت قرار گرفتند، در اين صورت قبول تعهد مالى در حكم فديه خواهد بود [١] .

٧. دار الحياد (اعتزال)

دار الحياد به سرزمين و كشورى گفته مى‌شود كه در روابط سياسى و ايدئولوژيكى و مناقشات بين دار الاسلام و دار الكفر كناره كناره‌گيرى نموده، سياست عدم مداخله را در پيش گرفته باشد، و در رابطه با درگيريهاى نظامى و مخاصمات بين دار الاسلام و دار الحرب بدون جانبدارى از طرفين و يا اطراف درگيرى بى‌طرفى خود را حفظ كند.

در قرآن از واژه «اعتزال» براى بيان اين حالت سياسى و نظامى در روابط بين المللى استفاده شده است. اينك قبل از ورود به بحث لازم است به بررسى اين واژه قرآنى بپردازيم تا حدود و آثار و تكاليف ناشى از آن را بهتر بشناسيم.

واژه اعتزال در قرآن

كلمه اعتزال در قرآن، بيشتر در چند مورد زير به كار برده شده است.

١. به مفهوم كناره‌گيرى از مناقشات بى‌ثمر عقيدتى:

قرآن در شرايطى كه صاحبان عقيده و ايمان نتوانند مخالفان را قانع كنند كه آنها را تحمل كنند و يا به دلائلى تحمل مناقشات غير منطقى مخالفان براى آنان امكان‌پذير نباشد، به حالت كناره‌گيرى افراد با ايمان و دور نگهداشتن خود از مناقشات غير منطقى، اعتزال اطلاق كرده است.

در جريان درگيريهاى عقيدتى ابراهيم (ع) با شيوه‌هاى غير منطقى بت‌پرستان زمان، هنگامى كه وى مناقشات را بى‌ثمر مى‌بيند از آنان كناره‌گيرى مى‌كند و قرآن

[١] . بداية المجتهد و نهاية المقتصد، ج ١، ص ٣٨٧ و ٣٨٨.