فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٢١ - مبحث دوم سرزمين - قلمرو

آنان داريد، به عهد آنان وفادار باشيد.

[١] [٢] . گروهها و ملتهائى كه مسلمين در حال جنگ با آنان هستند، كه اهل حرب ناميده مى‌شوند. (إِنَّمٰا جَزٰاءُ اَلَّذِينَ يُحٰارِبُونَ الله وَ رَسُولَهُ‌)١ آنها كه با خدا و رسول به محاربه برمى‌خيزند اين چنين مجازات مى‌شوند كه...

١ [٣] . گروه و يا افرادى كه مخل نظم، و موجب ناامنى، و مفسد مى‌باشند، كه به آنها مفسد و اهل فساد گفته مى‌شود (وَ يَسْعَوْنَ فِي اَلْأَرْضِ فَسٰاداً)٢ و آنها كه در زمين فساد مى‌كنند.

١٤. افراد و يا گروهى از مسلمين كه عليه امام و حكومت اسلامى شورش مى‌كنند و در صدد برانداختن نظام اسلامى برمى‌آيند. اين گونه افراد و يا گروهها را ياغى مى‌نامند٣.

١٥. گروهى كه از اجراى احكام اسلام تمرد مى‌كنند و از دين برمى‌گردند و آنها را اهل رده مى‌نامند٤.

در پايان بحث تقسيم‌بندى ملتها از ديدگاه فقه سياسى، بايد به اين نكته توجه داشت كه اين تقسيم‌بندى در مورد برخى از اقسام، به لحاظ عقيدتى است، مانند تقسيمهائى كه بر مبناى ايمان به اسلام و يا اعتقاد به يكى از اديان رسمى (يهوديان مسيحيان، مجوسيان) انجام مى‌گيرد و در مورد برخى ديگر، از نقطه نظر حقوقى است، مانند مواردى كه به لحاظ قرارداد ذمه، صلح و استيمان تقسيم‌بندى مى‌شود، و در مواردى نيز صرفاً سياسى است، مانند گروه‌هائى كه به لحاظ حالتهائى چون هدنه، حياء و اعتزال متمايز مى‌شوند.

مبحث دوم: سرزمين - قلمرو

در قرآن بيش از ٥٠٠ مرتبه كلمه ارض به كار برده شده و در تمامى آن موارد

[١] . مائده ٣٣

[٢] مائده ٣٣.

[٣] رجوع شود به جواهر الكلام، ج ٢١، ص ٣٢٨، و تذكرة الفقهاء، ج ١ ص ٤٥٢.

[٤] رجوع شود به تذكرة الفقهاء، ج ١، ص ٤٥٧.