فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٦٨ - مبحث ششم سابق&#١٧٢٨ تشكيل كشور و دولت در اسلام

آنها فضل بوده است. بعدها هر نوع منشور و پيمانى را كه در رابطه با دفاع از حقوق ضعفا و ستمديدگان به وجود مى‌آمد، پيمان فضول مى‌ناميدند.

پيامبر اسلام قبل از بعثت، در دوران جوانى، در يكى از اين پيمانها شركت نمود و از آن خاطره بارها به نيكى ياد مى‌كرد و مى‌گفت: در خانه «عبد اللّه جدعان» شاهد پيمانى بودم كه اگر حالا (بعد از بعثت) مرا به آن دعوت مى‌كردند اجابت مى‌نمودم.

لقد شهدت فى دار عبد اللّه بن جدعان حلفا لو دعيت به فى الاسلام لاجبت.

اقتدار و ثبات سياسى مكه تا آن حد بود كه على رغم كشمكشها و جنگهاى قبايل عرب، كاروانهاى تجارتى قريش با امنيت و اطمينان در سراسر جزيرة العرب رفت و آمد مى‌كردند و كسى متعرض كاروانهاى قريش نمى‌شد. سفرهاى زمستانى معمولا به سوى يمن و تجارت تابستانى به سوى شام بود.

به تدريج مركزيت دينى و تجارتى مكه به مركزيت سياسى تبديل شد و مكه شاهد ملاقاتها و انعقاد پيمانها بين سران و نمايندگان قبايل عرب بود.

مبحث ششم: سابقه تشكيل كشور و دولت در اسلام

پيامبر اسلام به دنبال ١٣ سال تلاش سازنده در مكه و ايجاد يك جريان فعال ديپلماسى در سالهاى اوليه هجرت به مدينه، توانست كشور بزرگ و دولت مقتدر اسلامى را در سراسر جزيرة العرب به وجود آورد.

تحليل اين حادثه تاريخى كه از نادرترين تحولات تاريخ بشرى است، احتياج به بررسى مسائل و موضوعات بسيارى دارد ولى قبل از هر چيز بايد به دو سؤال عمده پاسخ داد:

١. چرا قبل از اسلام در اين كشور، قدرت سياسى به وجود نيامده و حكومت مقتدرى نتوانسته بود قبايل مختلف عرب را تحت يك نظام سياسى در آورد؟

٢. پيامبر اسلام براى متحد كردن قبايل و قبولاندن آنها به پيروى از نظام واحد، چه شيوه‌اى را اعمال نمود؟ و از چه راههايى براى رسيدن به اين موفقيت بزرگ