فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٣٩ - ٤ روابط بين الملل در عصر امپراتورى عثمانى

دولت اسلامى - حتى بر مبناى فقه اهل تسنن كه در جهاد ابتدائى حضور امام معصوم را شرط نمى‌دانند - براى شروع به جهاد دو شرط اساسى وجود دارد:

١. مسلمانان از نظر نيرو و تجهيزات، وظيفه پيش جهادى خود را انجام داده و قدرت كافى براى آغاز جهاد را به دست آورده باشند.

٢. قبل از دست زدن به هر نوع تهاجم نظامى، نخست دار الحرب را به اسلام دعوت نموده و با آنها اتمام حجت كرده باشند و از طريق استدلال و موعظه و جدل نيكو آنها را با حقانيت اسلام آشنا كرده باشند.

بى‌شك عثمانيها على رغم قدرت طلبى و خشونتى كه داشتند، براى شروع به جهاد دو شرط نامبرده را به دست نياورده بودند، و در چنين شرايطى هرگز تهاجم نظامى، بعنوان اصلى در روابط بين الملل اسلام تلقى نمى‌شود تا تغيير سياست عثمانيها ابتكار عملى در سياست بين الملل اسلام محسوب گردد.

به اعتقاد اكثر فقهاى شيعه، شروع به جهاد ابتدائى و تهاجمى مشروط به حضور امام معصوم مى‌باشد و اصولا با وجود دو شرط نامبرده نيز رابطه دار الاسلام با جهان غير مسلمان بر اساس جهاد مداوم تبيين نمى‌شود.

عثمانيها غير از دولت فرانسه با دولتهاى اتريش، انگلستان، آلمان و روسيه نيز قراردادهائى منعقد نمودند و در كليه اين قراردادها بيش از آنكه اصول و قواعد حقوق بين الملل اسلام حاكم باشد مقاصد و اهداف سياسى عثمانيها مبين نوع و شرايط آن بود.

قرارداد ١٥٣٥ م. عثمانيها با شاه فرانسه به دنبال شكست عثمانيها در هجوم به وين در ١٥٢٩ م. انجام پذيرفت. و اين شكست نقطه عطفى در سياست عثمانيها در روابط خارجى با كشورهاى غير مسلمان گرديد و آنها را به انعطاف در برابر قدرت و تشكل روزافزون اروپا واداشت.

برنارد لوئيس مستشرق معروف معتقد بود خلفاى عثمانى، كشورهاى غير مسلمان را به رسميت نمى‌شناختند و دادوستد بين المللى و روابط خارجى صلح‌جويانه با آنها نداشتند، ولى تغيير فاحش در اصول وقتى پديدار شد كه دولت عثمانى در تسخير وين شكست خورد و موجب شناسائى كشورهاى غير مسلمان از