فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٤٦١ - ٣ اصل برابرى دولتها در استيفاى حق آزادى، استقلال و حاكميت

در راه بر و تقوا و نهى از تعاون در راه اثم و عدوان، در توضيح اين تبيين حقوقى مى‌تواند جالب توجه باشد.

مفاد تعاونوا على البر و التقوى، دعوت الزامى از همه افراد جامعه و ملل جهان براى اجراى اين اصل در سطوح مختلف و ابعاد زندگى انسانى است. چنانكه مفاد و لا تعاونوا على الاثم و العدوان چيزى جز يك قانون در زمينه ممنوع بودن هر نوع مشاركت و همكارى در زمينه فساد و تباهى است.

از نظر فقهى، فريضه تعاون در امور بر و تقوا گاه به صورت واجب عينى و گاه در شكل واجب كفائى است. منظور از واجب عينى آن نوع فريضه است كه براى فرد در سطح جامعه و براى ملتها در مقياس بين المللى مسئوليت خاصى را ايجاب مى‌كند كه در هر شرايطى بايد شخصاً به انجام آن اقدام نمايند. واجب كفائى، آن است كه همه افراد در جامعه، و همه ملتها در سطح جهانى مسئوليت مشتركى دارند كه بايد براى انجام آن اقدام كنند، ولى اگر توسط افراد يا ملتهائى انجام پذيرفت از ديگران ساقط خواهد بود.

از اين رو ملتهائى كه داراى قدرت و امكانات بيشترى هستند از مسئوليت برترى در انجام فريضه همكارى و تعاون برخوردار مى‌باشند.

و از سوى ديگر هر نوع عمل و فعاليتى كه از نظر انسانى و اسلامى مفيد و در حد فريضه تلقى گردد، و همچنين هر نوع تلاشى كه طبق مسئوليتهاى ناشى از قراردادها لازم‌الاجراست، تعاون و مشاركت در انجام آنها و همكارى در تحكيم و تعميق و توسعه آنها مصداقى براى اين قاعده حقوقى و الزامى اسلامى خواهد بود.

٣. اصل برابرى دولتها در استيفاى حق آزادى، استقلال و حاكميت

اگر در قرن نوزدهم نظام بين المللى واحدى در جهان وجود داشت، بى‌شك در قرن حاضر دو نظام بين المللى رقيب با هم وجود دارد كه سلطه عمومى از آن قدرتمندتر، و در نتيجه هم او نظام اصلى به شمار مى‌رود.

قدرت برتر كه در حقيقت پاسدار نظام بين المللى است همواره قدرت خود را