مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٦٢٢ - دربار&#١٧٢٨ آی&#١٧٢٨ «فَلیَمدُد بِسَبَبٍ إلَی السَّماءِ ثُمَّ لیَقطَع»

آخر فی هذا المعنی: (وَمَا هُمْ بِخَارِجِينَ مِنَ النَّارِ). (سوره بقره (٢) آیه ١٦٧)

از بیان مجمع البیان و تفسیر المیزان استفاده می‌شود که جَمَل را بفتحتین که قرائت مشهور است به معنای شتر گرفته‌اند؛ و همچنین در مجمع البحرین همین‌طور گرفته است، و چون آیه را ذکر می‌کند سپس می‌گوید:

«و عن أبی‌جعفر علیهالسّلام: قال: ”نزلت هذه الآیة فی طلحة و الزّبیر و الجَمَلُ جَمَلُهُم.“»[١]

ولی در صحاح اللّغة[٢] جلد ٢، صفحه ١٦٨، بعد از آنکه چند معنی برای جمل ذکر می‌کند، می‌گوید: «و الجُمَّلُ أیضًا حبلُ السّفینة الّذی یقال‌ ‌له: القَلسُ[٣]، و هو حبالٌ مجموعة؛ و به قَرءَ ابنُ‌عبّاس رضی الله عنهما: ”حتّی یَلِجَ الجُمَّلُ فی سمِّ الخیاط“.»

و در مصباح المنیر معنائی غیر از ذَکَر برای شتر، از «جَمَل» ذکر نکرده است.

و در المنجد گوید: «الجَمَل و الجُمل و الجُمَل و الجُمَّل و الجُمّالة: الحَبل الغلیظ.»

و در أقرب الموارد یکی از معانی جَمَل را ریسمان کشتی بیان نموده است و گفته است: «حَبل السَّفینة، و منه: (وَلَا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ)[٤] جمع: جِمال و جُمل و أجمال و جِمالة مثلّثین و جِمائل و أَجامِل و جِمالات.»

دربارۀ آیۀ: «فَلیَمدُد بِسَبَبٍ إلَی السَّماءِ ثُمَّ لیَقطَع»

در آیه ١٥ از‌سورۀ حجّ (٢٢) آمده است: (مَنْ كَانَ يَظُنُّ أَنْ لَنْ يَنْصُرَهُ اللَّهُ فِي

[١]ـ مجمع البحرین، ذیل ماده جمل.

[٢]ـ صحاح اللّغة، ج ١، ص ١٠٢، ذیل مادۀ «جمل».

[٣]ـ قَلْس: حَبلٌ للسَّفینة ضَخمٌ، ج قُلُوس و أقْلاسَ. (مرحوم علاّمه طهرانی قدّس سرّه)

[٤]ـ سوره الأعراف (٧) آیه ٤٠.