مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٤٢٧ - حقیقت بداء، تغییر مطلب دانسته شده از لوح محو و اثبات به لوح محفوظ میباشد

١١. شرح و ترجمۀ صحیفۀ کاملۀ سجّادیّه، تألیف حاج میرزا ابوالحسن شعرانی (طبع طهران)

معنی و تفسیر بداء از آیة الله شعرانی

صفحه ٦، تعلیقه: «... در مذهب ما بداء به معنی حقیقی که پشیمانی و تغییر رأی است درباره خداوند جائز نیست؛ و اگر گاهی لفظ بداء اطلاق کنند، مانند لفظ غضب و رضا و تأسّف و رجاء تأویل باید کرد. و ما شرح آن را در حاشیه وافی گفته‌ایم.

غضب خداوند آن است که: با دشمنان معاند مانند رفتار مردم خشمگین رفتار می‌کند، و رضای او آنکه: با دوستان مانند مردم خوشنود عمل می‌فرماید.

همچنین در تأویل بداء گوئیم: بیمار مشرف بر موت مثلاً که صدقه دهد و بلا از او رفع گردد، رفتار خداوند دربارۀ او شبیه کسی است که اراده‌اش تغییر کرده و از رأی اوّل برگشته؛ وگرنه خداوند می‌داند که بیمار صدقه خواهد داد و نخواهد مُرد، و علم خدا درباره او به زنده ماندن تعلّق گرفته است.

و در روایات بسیار آمده است که: خداوند چون أخبار آینده را برای پیغمبران و اولیای خود بیان کند آن را تغییر نمی‌دهد؛ چون موجب تکذیب آنان و سستی عقیده مردم می‌گردد. و این روایات معتبر و موافقاصول مذهب است.[١]

حقیقت بداء، تغییر مطلب دانسته شده از لوح محو و اثبات به لوح محفوظ می‌باشد

[١]ـ بحارالأنوار، ج ٤، ص ١١٩، به نقل از تفسیر عیاشی: «عن فضیل، قال: سمعتُ أباجعفر * * علیهالسّلام: یقول: ”مِن الأمورِ أمورٌ مَحتومَةٌ جائیَةٌ لا مَحالَةَ، و مِن الأمُور أمورٌ مَوقوفَةٌ عِندَ اللهِ یُقَدَّمُ مِنها ما یشاءُ و یَمحُوا مِنها ما یشاء لَم یُطلِعْ علی ذلِکَ أحدًا (یعنی الموقوفةُ)؛ فأمّا ما جاءتْ بِهِ الرّسُلُ فهِیَ کائِنَةٌ لا یُکَذِّبُ نَفسَهُ و لا نَبِیَّهُ و لا مَلائکَتَهُ.“»