مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٤١٠ - وَحی عبارت است از تلقّی نفس پیامبر آن مورد را از مَلَک، و سپس

لأنّه لو کان الوحیُ نزولَ مَلَکٍ جسمانیّ یتکلَّمُ معه فی الخارج فقطّ من غیر تلقٍّ روحانیّ، لَما عَرَض للنبیّ الموحی إلیه حین نزول الوحی شِبهُ غَشیٍ، و لحواسه الظاهرة شِبهُ دَهشةٍ ـ علی ما هو المشهور المنقول من حال النّبیّ صلّی الله علیه و آله حین نزول الوحی علیه ـ بل کان یَنبغی أن یکون توجّهُ نفسِه الکاملة علی هذا التّقدیر إلی الظّاهر أتمَّ و أکملَ، و تکونَ حواسُّه الظّاهرة أصحَّ و أسلمَ.

وَحی عبارت است از تلقّی نفس پیامبر آن مورد را از مَلَک، و سپس تمثّل آن را یا با ملک در حسّ مشترک و سپس در حسّ ظاهر، سپس در خارج

[وَحی عبارت است از تلقّی نفس پیامبر آن مورد را از مَلَک، و سپس ...]

و ممّا یدلّ علی ما قلناه ما نقله القاضی فی تفسیر قوله تعالی: (فَلَمَّا أَتَاهَا نُودِيَ يَا مُوسَى * إِنِّي أَنَا رَبُّكَ)،[١] حیث قال:

”قیل: لمّا نودِیَ قال: مَن المتکلِّم؟! قال: إنّی أنا الله؛[٢] فوسوسَ إلیه إبلیسُ: لعلّک تَسمَعُ کلامَ شیطان! فقال: إنّی عَرِفتُ أنّه کلامَ الله بأنّی أسمَعُه من جمیع الجهات و بجمیع الأعضاء.“[٣]

قال القاضی: ”و هو إشارة إلی أنّه علیهالسّلام تلقّی من ربّه کلامَه تَلَقّیًا روحانیًّا ثمّ تمثّل ذلک الکلامُ لبَدَنه و انتقل إلی الحسّ المشترک فانتقَشَ به من غیر اختصاص بعُضوٍ و جَهَة.“ ـ انتهی.[٤]

و لو کان بالتلقّی الرّوحانیّ و بالتّمثُّل فی الحسّ المشترک فقط من غیر أن یکونَ فی الخارج شیءٌ ـ علی ما هو المشهور من رأی الفلاسفة ـ لَما رَأی غیرُ النّبی صلّی الله علیه و آله أحیانًا المَلَکَ النازل بالوحی، کما یُروی من حدیث الإیمان و من حکایة السّامری علی ما یَدُلّ علیه قولُه تعالی: (قَالَ بَصُرْتُ بِمَا لَمْ يَبْصُرُوا بِهِ فَقَبَضْتُ قَبْضَةً مِنْ أَثَرِ الرَّسُولِ)؛[٥] و لَما تمثّل ما یوحی إلیه فی

[١]ـ سوره طه (٢٠) آیه ١١ و صدر آیه ١٢.

[٢]ـ اقتباس از سوره طه (٢٠) آیه ١٤.

[٣]ـ أنوار التنزیل و أسرار التأویل للبیضاوی، ج ٤، ص ٢٤.

[٤]ـ همان مصدر.

[٥]ـ سوره طه (٢٠) صدر آیه ٩٦.