مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٤٤٣ - راجع به تجرّد قوّ&#١٧٢٨ عاقله

[باد، علّت معدّه و ملائکه، علّت فاعلی برای حرکت ابر است]

و در تعلیقه صفحه ١٢٥ گوید:

«اینکه در قرآن راندن ابر را به باد نسبت داد[١] از آن است که باد علّت مُعِدّ است، و آنکه در حدیث نسبت به فرشته داد چون فرشته علّت فاعلی است؛ و هیچ یک منافی دیگری نیست.

چنان‌که شفای مرض در قرآن و حدیث به عکس این آمده است؛ در قرآن فرماید: (وَإِذَا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ)[٢]، و در حدیث آمده است که: ”خدا برای هر دردی داروئی آفرید.“»

[راجع به تجرّد قوّۀ عاقله]

و در تعلیقه صفحه ١٣٣ تا صفحه ١٣٦ راجع به تجرّد قوّۀ عاقله گوید:

«حکما گویند: ”قوه عاقله در مغز یا قلب یا هیچ عضو جسمانی دیگر نیست؛ به دلیل آنکه: هر قوّۀ جسمانیّ (مانند: باصره و سامعه و حافظه و هاضمه) با تقدّم سنّ، ضعیف یا نابود می‌شود، و منتهای قوای جسمانی تا چهل سالگی است، و قوّۀ عاقله بعد از این سنّ هم ضعیف نمی‌شود.“

نیز گویند: ”همه قُوَی به کثرت و تکرار عمل فرسوده می‌شوند، و عاقله تیزتر می‌شود.“

و هم گویند: ”پس از ادراک محسوس قویّ، محسوس ضعیف راادراک نمی‌توان کرد (مثلاً: پس از دیدن نور قوی، نور ضعیف را نمی‌توان دید، و پس از شنیدن بانگ قویّ، آواز آهسته را نمی‌توان شنید) امّا قوّۀ عاقله پس از ادراک هر

[١]ـ سوره الرّوم (٣٠) آیه ٤٨؛ سوره فاطر (٣٥) آیه ٩.

[٢]ـ سوره الشّعراء (٢٦) آیه ٨٠.