«أیُّها النّاسُ! إنَّما الدُّنیا دارُ مَجازٍ و الآخِرَةُ دارُ قَرارٍ؛ فَخُذُوا مِن مَمَرِّکُم لِمَقَرِّکُم. و لا تَهتِکُوا أستارَکُم عِندَ مَن یَعلَمُ أسرارَکُم، و أخرِجُوا مِنَ الدُّنیا قُلُوبَکُم مِن قَبلِ أن تَخرُجَ مِنها أبدانُکُم؛ فَفِیها اختُبِرتُم و لِغَیرِها خُلِقتُم. إنَّ المَرءَ إذا هَلَکَ قالَ النّاسُ: ما تَرَکَ؟ و قالَتِ المَلائِکَةُ: ما قَدَّمَ؟ لِلهِ آباؤُکُم! فَقَدِّمُوا بَعضًا یَکُن لَکُم قَرضًا و لا تُخلِفُوا کُلًا فَیَکُونَ فَرضًا عَلَیکُم.»[١]

[١]ـ نهج البلاغة (عبده) ج ٢، ص ١٨٣. معاد شناسى، ج ‌١، ص ٢٧٦:

«اى مردم! دنیا محلّ عبور است و شما در آنجا درنگ ندارید و پیوسته در حرکت هستید، امّا آخرت جای سکونت و آرامش است، محل درنگ و اقامت است؛ بنابراین از این راه تجاوز و سفر، براى آن خانه اقامت و استراحت توشه‌اى بردارید و ساز و برگى ببرید که در آنجا شما را به کار آید و مناسب آنجا باشد.

حجاب‌هاى عفّت و پرده‌هاى عصمت و مصونیّت خود را از دستبرد شیطان و نفس امّاره محفوظ دارید و آنها را ندرید، و در پیشگاه با عظمت خدائى که بر اسرار خفیّه و رازهاى پنهان شما آگاه است آنها را پاره نکنید.

و دل‌هاى خود را از دنیا خارج کنید قبل از آنکه بدن‌هاى شما بیرون رود. (یعنى کارهائى که مى‌کنید بر اساس حقّ باشد نه نفس امّاره؛ در این‌صورت آن خواست و میل، خودبه‌خود و رفته‌رفته به کلّى زائل مى‌شود و دل آدمى پاک و صاف می‌گردد و به جاى آن حقّ و میل و رضاى خدا مى‌نشیند، و با عالم أبدیّت مشابهت دارد.)

در این دنیا براى اکتساب ملکات حمیده و عقائد پاک و افعال حسنه آمده‌اید، و لذا شما را در بوته امتحان و آزمایش مى‌گذارند و در هر ساعت مورد امتحان قرار می‌دهند تا تقدیم خواست باطن شما بر رضاى خدا یا عکس آن مشخّص گردد. ولیکن علّت آفرینش شما براى این دنیا نیست؛ بلکه براى غیر آن از عالم أبدیّت و فعلیّت محضه و آرمیدن در حرم امن و لقاى خداست‌.

انسان وقتى که مى‌میرد مردم مى‌گویند: از خود چه باقى گذارده است؟ و فرشتگان مى‌گویند: چه براى خود پیش فرستاده است‌؟

اى مردم! شما را به پدرانتان سوگند! کمى براى سعادت خود براى آخرت پیش بفرستید که آن در نزد پروردگار منّان به عنوان قرض، ذخیره و محفوظ بوده و خداوند آن را به اضعاف مضاعفه به *