انسان در دنیا استعداد هرگونه عملی را دارد. مثلاً کسی که نجّاری را خوب بلد است و کسی که آهنگری را خوب یاد دارد، در اوّل وهله نه این آهنگر و نه آن نجّار بوده است بلکه فقط استعداد اکتساب هر یک از آن دو عمل در هر یک از آن دو نفر موجود بوده است؛ منتهی یکی پی نجّاری و دیگری پی آهنگری رفته و در صورتی که اگر به عکس عمل می‌شد آن نجّار و این آهنگر می‌گشت. از نقطه نظر اکتسابِ آخرت یا دنیا، مطلب نیز همین‌طور است. هر کسی بخواهد دنیا را دنبال می‌کند و در اغلب اوقات به دنیا هم می‌رسد ولی چنین شخصی از آخرت بی‌بهره است، و اگر کسی دنبال راه آخرت برود مطلب به عکس می‌شود.

(مَنْ كَانَ يُرِيدُ الْعَاجِلَةَ عَجَّلْنَا لَهُ فِيهَا مَا نَشَاءُ لِمَنْ نُرِيدُ ثُمَّ جَعَلْنَا لَهُ جَهَنَّمَ يَصْلَاهَا مَذْمُومًا مَدْحُورًا * وَمَنْ أَرَادَ الْآخِرَةَ وَسَعَى لَهَا سَعْيَهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَئِكَ كَانَ سَعْيُهُمْ مَشْكُورًا * كُلًّا نُمِدُّ هَؤُلَاءِ وَهَؤُلَاءِ مِنْ عَطَاءِ رَبِّكَ وَمَا كَانَ عَطَاءُ رَبِّكَ مَحْظُورًا).[١]

(مَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ نَصِيبٍ).[٢]

[١]ـ سوره‌ الإسراء (١٧) آیه ١٨ إلی ٢٠. معادشناسی، ج ٨، ص ٢٠٨:

«هر کس که رویّه و مرامش این باشد که طالب دنیاى عاجل و زودگذر باشد، ما آن مقدارى را از دنیا که بخواهیم، نسبت به کسانى که بخواهیم مى‌دهیم؛ لیکن سپس به دنبال آن جهنّم را براى او قرار داده‌ایم که به طور مذموم و مطرود به آتش آن مى‌رسد، و ملامت شده و دور افتاده در آن مى‌سوزد. * و کسى که آخرت را طلب کند، و کوشش کافى و وافى براى ورود به آن بجاى آورد، و از روى ایمان و ایقان باشد، البتّه سعى‌ و کوشش آنها در نزد خداوند مشکور است. * ما به تمام این افراد مدد و امداد مى‌دهیم و قوّه و نیرو مى‌فرستیم، چه این طائفه و چه آن طائفه را؛ هر کدام را از عطا و فیض پروردگار تو تقویت مى‌کنیم؛ و البتّه عطا و فیض پروردگار تو از کسى منع نمى‌شود.»

[٢]ـ سوره‌ الشّوری (٤٢) آیه ٢٠. ترجمه:

«کسى که رویه و مرامش این باشد که طالب حرث و کِشت آخرت باشد براى وى در کشت‌ و محصولش مى‌افزاییم، و کسى که کشت دنیا را طلب کند نصیبی از آن به او می‌دهیم ولى در *