جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٤٠٤ - غزل ٢٣٥ گل بىرخ يار خوش نباشد

معشوقا! چنانچه سرو، با زيبايى قامتش در رقص آيد، و گل، در طراوت باشد، ولى پرنده هَزار در آن ميان چَهْچه نزند، شادمانى نمى آورد.

كنايه از اينكه: تو را با مظاهرت ديدن و سخنت را شنيدن، ظرافتى ديگر دارد؛ چنانكه در باره بندگان خاصّت در بهشت مى فرمايى:

١٧٢٨

«أَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فى كُلِّ يَوْمٍ سَبْعينَ مَرَّةً وَأُكَلِّمُهُمْ ... وَإِذا تَلَذَّذ أَهْلُ الْجَنَّةِ بِالطَّعامِ وَالشَّرابِ، تَلَذَّذَ أُولئِكَ بِذِكْرى وَكَلامى وَحَديثى.»

[١]: (در هر روز هفتاد بار به آنان نظر مى نمايم و با ايشان سخن مى گويم ... و هنگامى كه اهل بهشت با خوراك و نوشيدنى لذّت مى برند، ايشان از ياد و كلام و سخن من لذّت مى‌برند.- همچنين مى فرمايى:

١٧٢٩

«وَلا أَحْجُبُ عَنْهُمْ وَجْهى، وَلَأُنَعِّمُهُمْ بأَلْوانِ التَّلَذُّذِ مِنْ كَلامى.»

[٢]: (و روى خود را از ايشان نمى پوشانم، و حتماً آنان را از انواع لذّت كلامم، متنعّم مى گردانم.).

به گفته خواجه در جايى:

لذا مى گويد:

محبوبا! آرايش جهان هستى چون از تو و اسماء و صفاتت پيدايش يافته، براى عاشقانت خوش و زيباست، ولى اين مشاهده بدون رؤيت جمالت (با ديده دل) بر ايشان ناخوش است؛ كه:

١٧٣٠

«إِلهى! تَرَدُّدى فِى الآثارِ يُوجِبُ بُعْدَ المَزارِ، فَاجْمَعْنى عَلَيْكَ بِخِدْمَةٍ

[١] - وافى، ج ٣، ابواب المواعظ، باب مواعظ اللَّه سبحانه، ص ٣٨.

[٢] - وافى، ج ٣، ابواب المواعظ، باب مواعظ اللَّه سبحانه، ص ٣٩.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣٠٠، ص ٢٣٣.