جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٥٢ - غزل ١٨٦ دمى با غم بسربردن جهان يكسر نمى ارزد

(بار الها! بازگشت و توجّه به آثار و مظاهر، موجب دورى ديدارت مى شود، پس با بندگيى كه مرا به تو واصل سازد، تصميم و نيّتم را بر خويش متمركز نما.).

ولى افسوس! كه:

نه تنها دوست سجّاده ريايى و عبادات خشك ما را نمى پذيرد، كه اولياء و اساتيد نيز به تقواى خشك و بى‌محتواى ما عنايتى ندارند و حاضر نيستند با راهنماييشان موجبات ديدار محبوب را فراهم سازند. در جايى مى گويد:

كنايه از اينكه: اگرچه نيل به آمال و آرزوهاى جهان هستى، كه بالاترين آنها رسيدنِ به تاج سلطنت است، در ظاهر فريبنده و زيباست؛ ولى مشكلات آن، روح و جان و انسانيّت انسان را نابود مى سازد؛ لذا لذايذ و عظمت ظاهرى‌اش به پشيزى نمى‌ارزد؛ پس بايد در فكر سلطنت ديگرى شد و آمال و آرزوهاى خود را به جايى برد كه در زير آن هزاران نعمت و لذّت نهفته است. و آن، جز نعمت معرفت و مشاهده اسماء و صفات حضرت دوست نمى باشد؛ كه: « [

١٣١٨

إِلهى!] ماذا وَجَدَ مَنْ فَقَدَكَ؟

وَمَا الَّذى فَقَدَ مَنْ وَجَدَكَ؟ لَقَدْ خابَ مَنْ رَضِىَ دُونَكَ بَدَلًا، وَلَقَدْ خَسِرَ مَنْ بَغى‌ عَنْكَ مُتَحَّوِلًا.»

[٢]: ( [معبودا!] آن كسى كه تو را از دست داد، چه چيزى را يافت؟ و آن كه تو را يافت،.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٨٤، ص ١٥٧.

[٢] - اقبال الاعمال، ص ٣٤٩.