جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٤٩ - غزل ٢١٣ سحر چون خسرو خاور علم بر كوهساران زد

دوست، براى غارت و كشتن و نابود ساختن شهسواران و انبياء و اولياء : و اساتيد و برجستگان تجلّى نمود و دلهايشان را غارت كرد و برفت. در اين ميان، من هم كه به تماشا ايستاده بودم، از مشاهده‌اش بى‌خود شده و دل و عالم خيالى‌ام را از دست داده و به حيرت فرو رفتم.

كنايه از اينكه: دوست را با مسكينان و تهى دستان كارى نيست، زيرا آنان متاع و عملى ندارند تا او را خريدارى كنند، خريداران او، انبياء و اولياء : و تابعين حقيقى آنانند؛ كه:

١٥٤٦

«عَظُمَ الْخالِقُ فى أَنْفُسِهِمْ، فَصَغُرَ ما دُونَهُ فى أَعْيُنِهِمْ.»

[١]: (خالق، در نفوس ايشان [اهل تقوى‌] بزرگ، و در نتيجه، غير او در چشم آنها كوچك گرديده.).

خواجه، با جمله «خداوندا! نگهدارش ...»، دعا و اظهار اشتياق به محبوب مى‌نمايد؛ زيرا آنكه پياده است و به قلب لشكر سواره مى زند، بيشتر در خطر است، تا سواره. سخنى است به طريق عاشقان مجازى نسبت به معشوق مجازى خود كه نمى‌خواهد به وى آسيبى وارد شود.

مى‌خواهد بگويد: حال كه او را كار با شهسواران و صاحبان عمل لُبّى و حقيقى است، من با خرقه پشمينه و عمل قشرى چگونه به دستش آرم؟ محبوب ما، محبوبى است كه با مژگان و جلال و جمال خود، زورمندان ميدان مجاهده و عمل و طاعت حقيقى را از پاى در مى آورد.

در جايى مى گويد:

[١] - نهج البلاغة، خطبه ١٩٣، ص ٣٠٣.