جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٨٦ - غزل ٢١٨ شراب و عيش نهان چيست كار بىبنياد

خَلِيفَةً»[١]: (همانا من جانشينى را در زمين قرار مى دهم.) حال وقت آن است كه باز با ذكر و مراقبه و مجاهدات؛ كه: «وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا، وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ»[٢]: (حتماً كسانى را كه در [راه خشنودى‌] ما مجاهدت كردند، به راههايمان راهنمايى خواهيم نمود. و همواره خداوند با نيكوكاران است.) آن كمال را در اين عالم، در قرب و وصالش به دست آريم. به گفته خواجه در جايى:

اى سالك! حال كه نفحات الهى براى شادى تو مى وزد، فرصت را غنيمت شمار و به ذكر و مراقبه شديد دوست بپرداز، و آسوده منشين كه هميشه اين فرصت براى تو ميسّر نمى شود؛ كه:

١٥٨٩

«إِضاعَةُ الفُرْصَةِ غُصَّةٌ.»

[٤]: (ضايع نمودن فرصت، موجب غم و اندوه است.)، و نيز:

١٥٩٠

«أَلْفُرْصَةُ سَريعَةُ الْفَوْتِ وَبَطيئَةُ الْعَوْدِ.»

[٥]: (فرصت، زود گذر و دير برگشت است.) لذا مى گويد:

اگر من از مراقبه و ذكر و محبّت دوست دست نمى كشم، علّت آن است كه بهتر.

[١] - بقره: ٣٠.

[٢] - عنكبوت: ٦٩.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٣١، ص ١٩٠.

[٤] - غرر و درر موضوعى، باب الفرصة، ص ٣٠٣.

[٥] - غرر و درر موضوعى، باب الفرصة، ص ٣٠٤.