جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٤١ - غزل ٢٢٦ غلام نرگس مست تو تاجدارانند

خواجه در بيشتر ابيات اين غزل با بيانات عاشقانه‌اش، اظهار اشتياق به دوست نموده و مى گويد:

محبوبا! نه تنها چشمان مست و جذبات جمالت مرا فريفته و غلام خود نموده، بلكه تاج دارانى هم كه بر ممالك حكومت مى نمايند، و آنانى كه هشيارند، همه غلام حلقه به گوش، و بنده و عاشق و سرگردان و خراب جذبه جمال و چشم مست تواند، و خود نمى دانند.

در واقع، مى‌خواهد بگويد: همه عالم، فريفته تواند، و دانسته و ندانسته، سربندگى و خضوع و خشوع به دامان تو نهاده‌اند؛ كه:

١٦٤٦

«تَعْنُو الوُجُوهُ لِعَظَمَةِ اللَّهِ، وَتجلّ القُلُوبُ مِنْ مَخافَتِهِ.»

[١]: (رويها در برابر عظمت خداوند، خاضع و ذليل، و دلها از خوف او قدر و منزلت خود را مى يابد- همچنين:

١٨٢٤

«كُلُّ شَىْ‌ءٍ خاشِعٌ للَّهِ.»

[٢]: (هر چيزى در برابر خداوند خاشع است.)، عنايتى نما و پرده از جمالت برافكن تا ديده دل به ديدارت گشايم.

معشوقا! كثرات و مظاهرت رازدارت بودند و جمال تو را كه با آنان بود، مخفى.

[١] ( ١، ٢) غرر و درر موضوعى، باب اللَّه تعالى شأنه، ص ١٥.

[٢] ( ١، ٢) غرر و درر موضوعى، باب اللَّه تعالى شأنه، ص ١٥.