جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٠٦ - غزل ٢٢١ صبا وقت سحر بوئى ز زلف يار مى آورد

از ترس آنكه مبادا چشم و جذبه جمالش، دست از غارتگرى خود بر ندارد و در كُشتن و نابودى من كوتاهى نورزد، دل و عالم خيالى و عنصرى‌ام را هم رها كردم، تا به او توجّه نداشته باشد؛ ولى چه مى توان كرد كه چشم و جذبه جمالش (در خون ريزى و فنا و نابودى من) چنان قوى بود كه باز به وصالش راه يافتم.

در جايى مى گويد:

لذا مى گويد:

خوشا! آن وقت و لحظه اى كه دوست، چنان دل و عالم خيالى ما را به دام خويش افكند و با كثرات، و در كثرات جلوه گرى نمود و به تمام وجود، به خود متوجّه ساخت، و شيطان هم كه منكر جذابيّت و دلربايى او بود و گمان مى كرد با اختيارى كه به او داده شده، مى‌تواند همه را گمراه نمايد، اقرار نمود كه عدّه اى را نمى‌تواند به گمراهى بكشد و گفت و مى گويد: «رَبِّ! بِما أَغْوَيْتَنِي لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ، وَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ، إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ»[٢]: (پروردگارا! چون مرا گمراه نمودى، من نيز [همه چيز را] در زمين در نظر آنان زينت داده و همه آنها، جز بندگان مخلَص و پاك شده‌ات را گمراه خواهم نمود.- نيز گفت و مى گويد: «فَبِعِزَّتِكَ، لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ، إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ»[٣]: (پس به عزّت و عظمت تو سوگند،.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤١٣، ص ٣٠٥.

[٢] - حجر: ٣٩ و ٤٠.

[٣] - ص: ٨٢ و ٨٣.