درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٩٩ - الحديث السابع عشر
حقيقى كه در حقيقت از جمله تقدير مخصوص معرفى مىشود بنام بداء يعنى بر حسب مقتضيات و جريان امور بنحوى بوده ولى بر حسب تصادف و وقوع صدقه و يا توسل بمقامات عاليه مانعى رخ نموده و يا مقتضى ديگرى بوقوع پيوسته است بالاخره هر چه از اين قبيل امور واقع شود از جمله تقدير خاص و بنام بداء يعنى بر خلاف جريان و مقتضيات بوده و استثنائى است با توجه باينكه همين حادثه غير مترقب نيز در علم ازلى ثابت بوده است و بر حسب نظام جهان اين چنين مقتضى است كه امور و حوادث قابل تغيير و تحول باشند و بر اساس امور و وقايع امكان داشته باشد كه بشر و بخصوص اهل ايمان در اثر توجهات قلبى و خلوص و تضرع و توسل باولياء طاهرين عليهم السّلام حوادث ناگوارى كه بر حسب جريان طبع قابل رفع نيست بتوانند از آن رهائى يابند اين از نظر نيروى استكمال بشر است كه از آن طريق بتواند از خطر رهائى يابد.
و هر يك از مراتب علم و مشيت و اراده داراى دو نحو ثبوت خواهند بود يكى از آنها اجمالى عقلى و ديگر تفصيلى جزئى است كه هر سه سابق بر عالم تقدير هستند و جزء مبادى تقدير معرفى مىشود و نيز ثبوت تفصيلى و جزئى است كه بعد از عالم تقدير است و از جمله صفات فعل بشمار مىآيد هم چنان كه در باره قضاء نيز يكى قضاء ازلى الهى است و قبل از عالم تقدير خواهد بود و ديگر قضاء جزئى زمانى كه بعد از عالم تقدير است كه از جمله صفات فعل معرفى مىشوند يعنى عقل انتزاع مىنمايد از وقوع حادثه باينكه مورد قضاء و صدور حكم و امضاء قرار گرفته است هم چنان كه علم و مشيت و اراده جزئى كه بعد از عالم تقدير است لا محاله صفت فعل بوده و مرتبهاى از ظهور صفت كبريائى در مرتبه خارج است هم چنان كه