الهى صرف نموده و سيرت فطرت نورانى خود را بصورت فعليت در آورده با روح و روان درخشان وارد صحنه عالم شهود و برزخ خواهد شد و فرد ديگر شقى كه عمر خود را بافعال بيهوده و گناهان و خواسته هوى و هوس و بالاخره به بى‌خبرى از مقصد بسر برده با روح پليد ظلمانى بسوى عالم برزخ سوق داده خواهند شد به لحاظ نعمت‌هاى حق تعالى و نيازهاى هر يك كه در اختيار آنان نهاده شده هر دو يكسانند فقط تفاوت در سير و خواسته هر يك از آن دو است.

زيرا سعيد از نظر فطرت پاك خود پيوسته خواسته و تمايل و شوق او باعمال صالحه و اداء وظايف و توجه بمقصد بوده هر لحظه بر صلاح و سعادت و فضيلت او افزوده خواهد شد و فرد ديگر شقى نيز ضدّ او همه لحظات زندگى و نعمت‌هاى بى‌شمار كه در اختيار داشته صرف كارهاى بيهوده و گناهان و خودخواهى و بى‌خبرى از مقصد نموده در پايان زندگى هر آنچه از شقاوت و تيره بختى در كمون داشته بصورت فعليت در آورده آنگاه بصحنه برزخ سوق داده خواهد شد و صحنه زندگى هر دو در عالم دنيا و سرگرم بودن هر يك بكارهاى نيك و بد و ايمان و اعتقاد آن فرد سعيد و كفر و بى‌خبرى فرد ديگر شقى همه و همه ظهورى از خواسته‌هاى درونى و تمايل بهر چه بخاطر آنان خلجان نموده بالاخره حقيقت و سيرت و ذات نهفته هر يك از آن دو بعقيده و اعمال است كه باختيار هر يك در دنيا با شوق كسب نموده‌اند حق سبحانه نيز از ازل علم بهمه جزئيات و خاطرات هر دو داشته و هر آنچه را كه در عالم اختيار برگزيده‌اند ساحت كبريائى در ازل همان را در باره هر يك حكم فرموده است در حقيقت علم ازلى ساحت ربوبى تابع معلوم است يعنى بر حسب اقتضاء مورد هر چه را مسألت نموده پاسخ داده است و خواسته او را نيز در باره او تنفيذ فرموده است.

و حقيقت سعادت و شقاوت و ذاتيات هر فردى از بشر در اين جمله خلاصه‌