درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٢٤٢ - علم حق سبحانه تجربيات ازلى است

و از نظر اينكه حائز مقام شهادت و وساطت فيض هستند هر يك از آنان مسئول تردد صورت علمى آنان شهادت بپيشگاه ربوبى خواهند بود و حافظ اسرار و ايمان و كفر هر يك از افراد مردم بوده و قيام باداء شهادت به پيشگاه قدس ربوبى خواهند نمود، بلكه وجود قدس آنان عين شهادت و گواهى خواهند بود.

(و الحمد للَّه زنة عرشه)

علم حق سبحانه تجربيات ازلى است‌

بعض فلاسفه گفته‌اند از نظر اينكه ذات قدس ربوبى حقيقت وجود بلا حد و حقيقت موجود است لا محاله او كل اشياء خواهد بود هم چنان كه انسان بما هو انسان قابل تعدد و كثرت نيست جز بلحاظ امر خارج و بعبارت از وجود افراد باشد كه خارج از حقيقت انسان است به همين قياس بر حقيقت وجود نيز قابل كثرت خواهد بود بلحاظ عدم و ماهيات و معانى كه تابع وجود هستند و نظر باينكه واجب الوجود محض و حقيقت وجود و صرف وجود است چيزى از وجود خارج از او نخواهد بود جز نقايص و اعدام و نتيجه آنست كه وجود واجب كل ذوات و اشياء خواهد بود و هرگز وجود صرف خالى از موجودات و اشياء نخواهد بود بالاخره وجود صرف واجد اشياء بلحاظ وجود آنها خواهد بود و لازم احاطه وجودى و شهودى حق سبحانه آنست كه كل اشياء و ذوات اشياء بلحاظ وجود آنها باشد.

بالاخره وجود حقيقى بسيط عبارت از وجود قائم بذات است كه فيض وجود او همه موجودات را فرا گرفته باشد يعنى اشعه او اشياء موجودات جهان را فرا گرفته و همه از فيوضات و رشحات او از وجود و هستى بهرمند باشند بهمين قياس علم حقيقى و بسيط احاطه شهودى است كه بر همه اشياء احاطه دارد و همه آنها را فرا گرفته باشند و چيزى از شهود او پنهان نباشد بهمن قياس قدرت حقيقى و بسيط قدرت و احاطه وجودى است كه شائبه در او نباشد ساحت‌