درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣١٧ - الحديث الثالث

الروايات‌

باب المشيئة و الارادة و هو الباب الخامس و العشرون من كتاب التوحيد

الحديث الثالث‌

على بن ابراهيم عن ابيه عن على بن معبد عن واصل بن سليمان عن عبد اللَّه بن سنان عن ابى عبد اللَّه (ع) قال سمعته يقول‌ امر اللَّه و لم يشأ و شاء و لم يأمر أمر ابليس ان يسجد لآدم و شاء ان لا يسجد و لو شاء لسجد و نهى آدم من اكل الشجرة و شاء ان يأكل منها و لو لم يشأ لم يأكل‌

شرح مشيت حق سبحانه دو قسم است يكى امر تكوين و ايجاد است و قابل تخلف نخواهد بود و قسم دوم امر تشريع مانند امر به فرشتگان (فَقَعُوا لَهُ ساجِدِينَ‌) كه قابل اطاعت و عصيان است و چنانچه مأمور بخواهد و اراده نمايد در مقام اطاعت خواهد برآمد و چنانچه امتناع نمايد در مقام عصيان خواهد برآمد و نظر باينكه امر تشريع مبنى بر بعث و تحريك و ارشاد مأمور است باينكه صلاح او در امتثال و اطاعت است با قدرت و نفوذ اختيار و لازم اختيار مأمور آنست كه در صورتى كه در مقام تمرد برآيد بتواند از امر حق سبحانه تخلف نمايد و لازم آنست كه حق سبحانه تكوينا بطور لزوم آن عمل را در نظام خارج نخواهد و گر نه مخالف با نيروى اختيارى است كه براى مأمور از نظر امتحان و آزمايش مقرر فرموده است در