درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٨١ - الحديث السابع عشر

و حقيقت متعدد بوده زيرا يكى قوه فعل و تأثير است و ديگر قوه تأثر و انفعال است گر چه بر حسب زمان وحدت داشته باشند و در بعض موارد فرض اختلاف زمان نيز موجود است مانند استضائه و كسب نور از خورشيد و پديد آمدن مانع و حائلى از تابش نور به محل بالاخره دو امر صورت ميگيرد يكى تحريك و اضائه و تابش نور و ديگر حركت و يا نورانيت و يا قبول نور و روشنائى و حرارت بالاخره فعل و تأثير با قبول و انفعال متقابلند تحقق اين شش مقام كه عبارت از مقام علم ازلى بآثار كبريائى و ديگر مشيت و نيز اراده و ديگر تقدير و مرحله قضاء و ديگر از مراحل جريان نظام خلقت امضاء است و چنانچه در باره فعل صادر از بشر باشد همين مبادى صورت خواهد گرفت باضافه مبادى فعل اختيارى از قبيل تصور فعل و تصديق بصلاح و صدور مشيت و سپس اراده و عزيمت و قضاوت و داورى در باره لزوم آن و صدور حركت جوارحى كه مبادى اختيار معرفى مى‌شود بر اين اساس بشر عالم صغير معرفى شده از نظر اينكه نظام سير و سلوك و حركات او بمنزله نظام جهان است هم چنان كه سير و حركت جهان رو بتكامل است و منتهى بنظام بهتر و شايسته‌تر و تحولات و تبدلات موجودات آن بنظامى ثابت و ابدى پايان خواهد يافت.

بهمين قياس سير و سلوك افراد بشر نيز بر اساس استكمال و حركت جوهرى و وجودى و ذاتى است كه حقيقت و هويت خود را بيابد و بكمال منظور كه در انتظار او است نائل گردد و بنظام ديگر ابدى انتقال بيابد بله خلقت و نظام آفرينش زمينه و مقدمه براى زندگى سلسله بشر است و غرض اصلى همانا سير سلوك و زندگى بشر است كه بر اساس حركات و افعال اختيارى و اعمال قدرت روحى و جوارحى بشر خود ادامه دهد و بمقصدى كه در نظر خواهد گرفت نائل آيد و بكمال و حيات ابد دست يابد