درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٢٢٢ - الحديث السابع عشر

قوله‌ و انشائها قبل اظهارها:

منازل امكانى از جمله نشئه ادراك و احاطه است كه فعل از تنزل و قبول وجود و قبل از صورت خارجى در نظام وجود است.

بعبارت ديگر قبل از اينكه مورد حس و احساس قرار بگيرند بلكه فقط داراى وجود ادراكى نورى مثالى خواهد بود.

و گفته شد كه مراد از مشيت خواسته و آغاز خواسته است كه بنصاب اراده نرسيده باشد و فاقد عزيمت و تصميم باشد و چه مشيت منفك از نصاب اراده گردد كه مورد مشيت باشد ولى بنصاب عزم و اراده نرسيده و يا مورد شوق قرار بگيرد ولى بنصاب عزيمت نرسيده كه اقدام برفع مانع نمايد.

قوله‌ و بالارادة ميز انفسها في الوانها و صفاتها:

نظر باينكه اراده مرتبه كامل مشيت و نصاب آنست لا محاله در اثر امتيازاتى است كه خواسته واجد خواهد بود و هر چه خصوصيات آن زياده و امتياز داشته باشد به فعليّت و كمال نزديكتر خواهد شد بدين نظر مراد واجد صفات و خصوصياتى خواهد بود كه مورد مشيت فاقد آنها است.

بالاخره آن صفات سبب رجحان شى‌ء خواسته خواهد شد كه بر آن تصميم اتخاذ شود و بصورت فعليت خارج در آيد.

قوله‌ و بالتقدير قدر اقواتها و عرف اولها و آخرها:

مقام تقدير عبارت از تعيين قدر و حد و علل و اسباب است كه از چه طريق سير كمالى و ظهورى آن باشد چه بر حسب زمان و مكان و ساير خصوصيات كه از جمله لوازم موجود طبيعى خارجى است از هر لحاظ تقديرات در باره آن شى‌ء مشخص و معين باشد و از لحاظى ابهام در آن نباشد زيرا هر چه از شئون و لازم تقدير است بهمان مشخصات قابل ظهور خواهد بود و در صورت ابهام گر چه‌