بالاخره همين نظام متقن را كه حق تعالى در خلقت و صنع جهان ابداء فرموده و اجراء مينمايد همين نظام را هر يك از افراد بشر نمونه و مسطوره فعل و حركات خود قرار دهد بر اين اساس از تشبه بصفات كبريائى سهمى كسب نمايد كه اقصى مرتبه كمال و سعادت بشرى خواهد بود بر حسب آيه كريمه‌ وَ كُلَّ إِنسانٍ أَلْزَمْناهُ طائِرَهُ فِي عُنُقِهِ وَ نُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ كِتاباً يَلْقاهُ مَنْشُوراً ١٣- ١٧) استفاده مى‌شود كه سير و سلوك و فعل اختيارى بشر بر اساس كمال قدرت و مبادى آن بوده بطورى كه مانعى و عائقى كه مخالف با اختيار فاعل مختار باشد تصور نداشته زيرا سير و سلوك و حركات ارادى و جوارحى بشر را مانند طيران و پرواز معرفى فرموده كنايه از اينكه هيچ گونه شائبه براى صدور فعل اختيارى نبوده كه مشوب بجبر و يا اضطرار شود بلكه در فضاى آزاد پيوسته بشر بحركت ارادى و جوارحى ادامه داده هيچ گونه عذرى از او پذيرفته نخواهد بود حق سبحانه براى آزمايش بشر در همه لحظات زندگى او اقصى مرتبه قدرت از خطور قلبى تصور بفائده و عزيمت و تصميم و مشيت كه هم صورت و حالت روح فاعل مختار است آماده فرموده و بر حسب آيه كريمه‌ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ‌ استفاده مى‌شود كه بشر هر گونه سير و سلوك و حركت روحى او بنصاب مشيت و اراده برسد حق سبحانه از نظر آزمايش و نظام اختيار هر چه را خواسته نيز آن را تنفيذ فرموده است بعبارت ديگر از نظر نظام اتم و آزمايش مشيت حق سبحانه بر طبق مشيت و خواسته فاعل مختار خواهد بود و هر چه را بخواهد با امكانات مى‌تواند بطور آزاد بموقع اجراء گذارد و چنانچه حرام باشد از آن نهى فرموده است.

هر آنچه در جهان بوجود آيد چه از خيرات و اعمال صالحه، مانند ايمان و طاعات و يا از شرور و اعمال طالحه مانند كفر و شرك و فساد همه و همه از نظر اينكه‌