درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣٢٢ - صفات متقابل بسيط عين ذات است
همان سوق و سير بهلاكت و بسوى پرتگاه است.
خلاصه بساطت كبريائى مقتضى است كه اثر نيز واحد باشد و صفات حق تعالى گر چه متعدد و متكثر و بسيار است و همچنين معانى و مفاهيم آنها بسيار و متعدد است ولى عين ذات حق تعالى خواهند بود از نظر اينكه همه موجود بوجود واحد بسيط احدى الذات يعنى بساطت حقيقى حق تعالى مقتضى است كه همه صفات وجودى كه شئون متعدد او نيز واحد بسيط باشند و سبب اختلاف نه در ذات و نه در صفات و نه در اثر نخواهند بود.
بالاخره صفت مختلف و متقابل سبب نمىشود كه اثرى غير از اثر صفت ديگر از او ظهور نمايد هم چنين ذات كبريائى هرگز مقتضى شىء و اثرى باشد و بواسطه صفت ديگر اثرى مغاير داشته باشد و از نظر بساطت حقيقى ذات و شئون وجودى كبريائى تحقق و سبب اثبات عقل مفارق و نيز تربيت صنع و تنزل آن از موجود اشرف فالاشرف و از اخس فالاخس خواهد بود و صدور شرور و قبايح و امور متضاد و متقابل از حريم كبريائى هرگز صادر نخواهد شد بلكه امور وجودى كه از شئون وجودى و مظاهر وجودى است مانند خير و سعادت و راحت و حس كرامت و ايمان و اطاعت همه آنها صادر بالذات هستند و مقابل و اضداد آنها همه صادر بالعرض و بالتبع خواهد بود.
بهمين قياس مبادى صفات و اسماء متقابل صفات وجودى آنها ذاتى است و عدمى آنها بالعرض خواهد بود مثلا رحمت و رأفت صفت ذاتى است ولى ضد آنها غضب و نقمت عارضى و بالاخره صفت رحيم و رحمان صفت ذاتى است ولى صفت منتقم بالعرض خواهد بود و از نظر اينكه بذل نعمت و رحمت باهل ايمان از شئون و موهبت وجودى است و سبب اين نقمت همان واگذاردن بيگانه است بخود او كه عين نقمت و تيرهبختى و هلاكت خواهد بود.
پس صفت رحمت و رأفت صفت ذاتى و وجودى است ولى در باره بيگانه