درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٤٦ - پرتوى از تجسم عمل
بآن آميخته است.
بعبارت ديگر چنانچه شعار عمل اختيارى و عقيدتى بشر انقياد و عبوديّت و رابطه با آفرينش باشد نحو ثباتى خواهد داشت از اين نظر آنچه از عقيده و عمل كه شعار آن عبوديت باشد و در عالم برزخ با نيروى غيبى در روح حاضر باشد سبب سرور روح خواهد بود. و عقيده فاسد و اعمال جوارحى كه فاقد شعار عبوديت باشد لغو و بىأثر خواهد بود. و بر حسب آيه كريمه وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً اينكه كفر و اعمال نكوهيده و ستم سبب حسرت و اندوه روانى و وحشت از ارائه شعلههاى آتشين دوزخ نسبت بروح پليد بيگانه خواهد بود.
از بيان گذشته استفاده شد كه عالم برزخ عبارت از شهود سيرت عقيده و انديشه و عمل اختيارى و غير اختيارى و آثار خلقى نيكو و نكوهيده خواهد بود و همه خاطرات زندگى و سرگذشت هر فردى از بشر در دوره دامنهدار زندگى او در نظر بطور مشهود حاضر خواهد بود و اين حضور در اثر نيروى غيبى است كه از كريمه استفاده مىشود و همه اعمال قلبى و جوارحى و خاطرات او بطور تمثل مورد شهود روح خواهد بود بدون اينكه لحظهاى از مشاهده آن صحنه مثالى كه در روح صورت گرفته غفلت و يا صرف نظر نمايد و موجودات آن صحنه مثالى كه مطابق با آنچه در طول زندگى از عقيده و انديشه و اعمال قلبى و جوارحى و خلقى در همه لحظات زندگى داشته خواهد بود و موجودات صحنه مثالى كه از شئون روح است همه مخلوق او مورد احاطه نيروى بينائى و شنوائى روح خواهند بود و صحنه خاطرات و وجودات مثالى خود را پيوسته در حيطه علمى و شهودى خود خواهد داشت بدون اينكه با اختيار باشد بلكه از طريق نيروى غيبى الهى همه آنچه در كمون روح در دوره زندگى انباشته سيرت هر يك از آنها براى روح ظاهر و آشكار خواهد بود و هر آنچه را كه در حال