درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٤٧ - پرتوى از تجسم عمل
زندگى بر او پنهان بوده همه آنها به نيروى غيبى در روح هر فردى از بشر حاضر بوده و بر سيرت آنها آگاه خواهد بود.
بديهى است چنانچه عقيده هر فردى ايمان و تقوى و التزام بوظايف عبوديت و فضايل خلقى بوده از مشاهده آثار نورانى آنها بطور تمثل سبب نهايت سرور و آرامش روح و اعتماد برحمت و فضل ساحت كبريائى خواهد بود.
هم چنان كه عقيده كفر و شرك و عناد قلبى و محروميت بيگانگان از فضيلت خلقى سبب خوف و وحشت و مشاهده شعلههاى آتشين بيرونى و درونى خود خواهد بود.
با توجه باينكه عالم برزخ اولين عالم شهود است كه هر فردى از بشر بر سرائر و نهفته انديشه و عقيده و اعمال قلبى و جوارحى خود آگهى مىيابد و بيگانگان كه علاقه قلبى بحقايق نداشته و با بىخبرى لحظات بىشمار و ساعات و روزگار خود را پشت سر نهادهاند ناگهان در آستانه مرگ و ورود بعالم برزخ خود را مشاهد خواهد نمود و آتش و شعلههاى دورنماى آتشين كه ظهور عناد قلبى آنان با ساحت كبريائى است آنان را فرا ميگيرد و از وحشت روانى و سوز و گداز مثالى همه نيروهاى روحى آنان ادراك عقوبت نموده و خود را مورد غضب نيروهاى غيبى و مثالى و فرشتگان خواهند مشاهده نمود و از طريق تيرهگى وجودات مثالى كفر و عناد قلبى و اعمال قبيحه بيگانگان و مشاهده صحنه دوره دامنهدار زندگى خود زياده بر تصور سبب عقوبت روحى پليد آنان خواهد شد و از كريمه يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً نيز چگونگى و قدرت روح بر هر آنچه از اعمال قلبى و عقيدتى و افعال جوارحى و اعمال خلقى در دوره زندگى داشته ظاهر مىشود در عالم برزخ و شهود همه آنها بطور جمعى مورد شهود مثالى و احاطه علمى و آگهى بشر خواهد بود.
و از جمله (يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ) استفاده مىشود كه عالم برزخ و قيامت كه