درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٤٢ - پرتوى از تجسم عمل
عَذابَ الْحَرِيقِ حج- ٢١- هر چه اهل دوزخ بخواهند كه از دوزخ رهائى يابند و از غم و اندوه رهائى يابند بار ديگر بقعر دوزخ باز گردند و بآنان گفته مىشود كه عقوبتهاى سوزنده را خواهيد چشيد.
و آيه كريمه ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ تُبْعَثُونَ (مؤمنون- ١٦) پس از اينكه عالم مرگ و برزخ را پشت سر نهاديد هنگامى كه عالم قيامت گسترده شود همه افراد بشر از اولين و آخرين برانگيخته شده و قيام خواهند نمود و بسوى صحنه محشر سوق خواهند شد.
و آيه كريمه وَ لكِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ وعدهئى كه اعلام شده بمردم كه محققا دوزخ را از گناهكاران و پليد جن و انس مملو خواهم نمود.
بمنظور استفاده زيادترى از آيات كريمه كه ذكر شد در باره نظام مثالى عالم برزخ و هم چنين نظام كامل عالم آخرت ابدى چند امر يادآورى مىشود.
١- بيان نظام عالم طبع و اينكه عالم اجسام و ماده و متحيز و ظلمانى و تيره و پراكنده و توأم با كثرت كه در سراسر آن جهان پهناور اثرى از وحدت نيست بلكه حقيقت آن آميخته با كثرت و ضد وحدت خواهد بود از اين نظر هرگز قابل نورانيت نيست جز اينكه وجود نورانى از طريق تابش نور صورت علمى و يا خيالى و يا حسى از آن استفاده نمايد.
بالاخرة عالم طبع و ماده قاصر از آنست كه قبول نور و درخشندگى نمايد بلكه فرو رفته در ظلمت و تفرقه و پراكندگى و بىخبرى است هرگز حركت و حادثهاى در آن رخ ندهد جز از طريق وسايل و از قصور وجودى جسم و طبع آنست كه آميخته با حركت و تبدل و فناء و تحول است و جوهر آن توأم با زوال و فناء و تبدل است.
از اين نظر جز اراده و قهر كبريائى بر آن نظام فرمانروائى نخواهد داشت