درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣٥٤ - ترجمه سؤالات ابليس

از جمله اعتراضات ابليس آنست كه در اثر امتناع او از سجده بآدم باستناد فضيلت ذاتى كه در خود مى‌پنداشت چگونه حق سبحانه او را از رحمت خود براى هميشه محروم و او را طرد فرمود.

پاسخ آنست كه تخلف ابليس از امر حق سبحانه بسجده و نيز مكابره و و تجرى و احتجاج در پيشگاه ربوبى سبب شقاوت و محروميت وى از رحمت براى هميشه خواهد شد و در دنيا خروج از صف فرشتگان و نيكان و در آخرت بعقوبات و غضب حق سبحانه دچار خواهد بود و اين از لوازم ذاتى عناد و استكبار به پيشگاه ربوبى است زيرا عقوبت كفار و اهل عناد در اثر محروميت ذاتى و اكتسابى خود بيگانگان است و عقوبت اهل عناد و شرك به سبب خارج آتش نيست بلكه لازم ذاتى و محروميت آنان خواهد بود و سبب داخلى و نفسانى و احوال درونى و باطنى آنها است و بالاخره از خود و درونى خود بيگانه و معاند مورد عقوبت و حسرت و سوز گداز روانى قرار خواهد گرفت.

زيرا غضب و آتش عناد و تجرى به پيشگاه قدس ربوبى سبب عقوبت روانى و هر لحظه بر غضب و آتش حسرت و سوز گداز روانى معاند افزوده خواهد شد و منافات ندارد كه همان عناد و حسرت روانى بصورت خارج و عقوبت آتش از خارج نيز در باره كفار و بيگانگان ظهور نمايد كه در حقيقت در مورد بشر اهل عناد و كفر از جهت روانى و درونى و حسرت خيالى و روانى مورد سوز گداز قرار بگيرند كه زياده بر تصور است براى بشر در دنيا كه عالم غيب است و نمى‌تواند عقوبتهاى روانى و حسرت و آتش سوز گداز عالم قيامت و شهود را بفهمد و ادراك نمايد.

با اين عقوبت روانى عقوبت ظهور آتش خارجى كه از درون اعضاء و جوارح آنان را فرا خواهد گرفت هم چنان كه در دنيا در اثر بيماريهاى عارضى اعضاء و جوارح انسانى مورد درد و آلام زياده بر تصور و طاقت قرار ميگيرد.