درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٢٣٤ - الحديث السابع
قوله فقال من ربكم:
حق سبحانه از وجودات نورى سؤال فرمود از نظر اينكه وجودات آنان نورى و قدس عقلى است و بمنزله لوح است كه حق سبحانه بآنان از طريق قلم اعلى حقايق و معارف را به آنان تعليم وجودى فرموده و نشئه آنان نشئه شهود و ادراك و اشراق و احاطه علمى است از اين نظر حق سبحانه سؤال فرمود از حدّ شهودى و احاطه آنان من ربكم آفريدگار خود را معرفى مىنمايد نخستين موجود نورانى و يگانه مسطوره معرفت و شهود ربوبى است عرض نمود تو اى ساحت كبريائى آفريدگار ما هستى و بجمله فقالوا انت ربنا كه ما انوار مقدسه در اثر ارتباط نورانيت كه از حريم قدس ربوبى منبعث هستيم، آفريدگار ما هستى و ما مخلوق و آفريده تو هستيم و ما همه نور واحد و اشعهاى از فيوضات و اشراقات ربوبى هستيم.
قوله فحملهم العلم و الدين:
در اثر انقياد و اظهار طاعت بتمام معنا و اظهار حاجت حق سبحانه معارف و علوم الهى و دين و شرايع را به آنان تعليم فرمود بطور موهبت وجودى و تعليم ذاتى ولدنى و غير قابل زوال و تحول خواهد بود ارشاد باينكه نفوس بشرى از طريق وحى و تعليم بايد بطريق استكمال برآيد و قوام وجودى او بمعرفت به توحيد و صفات قدس ربوبى است و كمالات وجودى بشرى وابسته بنور معرفت و نيروى عبوديت و خلوص است و از غيب اشراق شود در باره تفسير روايت شريفه از مرحوم آية اللَّه متأله سيد داماد استاد مرحوم آية اللَّه ملا صدرى مبنى بر اينكه در آيات كريمه لفظ ماء و همچنين در احاديث بر علم و يا بر عقل قدسى اطلاق شده كه حامل علم است، همچنان كه اسم زمين بر نقش مجرد كه بجوهر حامل براى علوم و معارف است اطلاق شده مانند آيه كريمه وَ تَرَى الْأَرْضَ هامِدَةً فَإِذا أَنْزَلْنا عَلَيْهَا الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ وَ أَنْبَتَتْ مِنْ كُلِ