روح اهل ايمان بشراشر وجودى همه سراير اعمال صالحه خود را بطور تمثل مشاهده مى‌نمايد هم چنان كه نور به آينه بتابد نه فقط نيروى بينائى روانى صورتهاى مثالى و اعمال و سراير آنها را مشاهده مى‌نمايد بلكه روح اهل ايمان با تمام نيروهاى درونى و بينائى و شنوائى و غيرها سرائر و تمثلات اخلاق و اعمال خود را مى‌بيند و مى‌يابد و لحظه‌اى از آنها غفلت نخواهد ورزيد زيرا استناد به نيروى غيبى دارد و هر چه اهل ايمان در كمون نهفته دارد باو ارائه مى‌شود و در روان او بطور تمثل حاضر خواهد بود.

و بر حسب آيه كريمة كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً بنسبت عالم مثال و برزخ است و اما نسبت به عالم قيامت كه عالم ديگر و شهود محض و راجع بموجودات خارجى كه قائم بذوات خود خواهند بود.

هم چنان كه از آيه كريمة وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ‌ صريحا استفاده مى‌شود كه فرق ميان عالم مثال برزخ و عالم قيامت آنست كه در عالم قيامت آنچه در عالم برزخ مورد مشاهده روانى و بطور تمثل مورد احاطه روانى بوده همان موجودات مثالى كه ظهورى از سراير خلقى و جوارحى و قلبى اهل ايمان است بطور تحقق خارجى قائم بذوات خودشان مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

هم چنان كه صريح آيه است كه دخول آل فرعون در دوزخ بطور دائم و هميشگى و بطور اطلاق دخول و ادخالى كه هرگز خروج و رهائى از دوزخ بدنبال نخواهد داشت در حقيقت وجود مثالى عقوبتهاى آل فرعون در عالم مثال ظهورى نازل از عناد و عقوبت و ظلمت روانى آنان نسبت به ساحت ربوبى بوده و از شئون روح و تمثلات روحى و خيالى و قائم بنفوس افراد آل فرعون است و جدائى ميان روان و وجودات مثالى آنها نخواهد بود و همان موجودات مثالى قائم بنفوس خواهند بود ولى در عالم قيامت بظهور عالى‌تر ظهور خواهد داشت و در