حقيقت بقلب نورانى او القاء شده است و هم چنين باوصياء طاهرين كه از سروشهاى غيبى و القائات روانى بهرمند هستند زيرا ارواح قدسيه آنها اعلى و اشرف است از اينكه از بشر و يا از وسايل عادى مطلبى را استفاده نمايند بلكه از تعليمات غيبى پيوسته بهرمند خواهند بود و هر يك از ارواح قدسيه اوصياء عليهم السّلام اعلى و اشرف از آنند توجه بامر و شأنى از شأن ديگر و از احاطه علمى و شهودى آنان را باز دارد و هرگز محكوم حواس ظاهرى نخواهند بود.

خلاصه ذوات قدسيه و ارواح طاهره رسول صادع و اوصياء طاهرين عليهم السّلام از عالم امر كه فقط كن ايجادى و القاء حديث است از نظر نورانيت و صفاء آنها مقابل موجودات عالم خلق كه وابسته بكن ايجادى است و در اثر ارتباط با مواد و استعداد در انتظار فيكون خواهد بود كه عالم خلق است.

و چنانچه بخواهند بحقايق پى ببرند بايد از طريق حواس و موجودات خارجى استفاده نمايند ولى ذوات قدسيه در اثر نورانيت ذاتى و موهوبى ارتباط با ملكوت اشياء و حديث بطون قرآنى خواهند داشت و قول (ما رأيت شيئا الّا و رأيت اللَّه قبله و بعده) بر اين اساس است كه مقام وجودى آنان ارجمندتر است از اينكه فقط از طريق خارج استفاده نمايند.

حسن تدبير و نظام جهان بوجوداتها شاهد و گواه است كه همه موجودات بحد وجودى خودشان اظهار مذلت وجودى مينمايند نسبت بساحت خالق كبريائى و در مقام وجودى عبوديت ذاتى هستند جز هر مخلوق و موجود پليدى كه در او قوه تفكر نهاده شده و آن نفوس واهمه انسانى و غير انسانى است از نظر اغفال قلوب پليد آنها نه از نظر اعضاء بدن آنها زيرا آنها نيز بر حسب طبع و وجوداتها در مقام عبوديت طبيعى هستند و در مقام شهادت خواهد برآمد و اعضاء در مقام تسليم و تقديس ربوبى هستند.

از اين بيان استفاده شد كه شيطان پليد از نظر اينكه در مقام احتجاج‌