مادرش كه تذكيه شده، بيرون آورده شود؛ زيرا فقط با تذكيه حلال مى‌شود، پس اگر تذكيه نشود حلال نمى‌باشد؛ اگر چه بنابر اقوى تذكيه نشدن آن به جهت اين باشد كه وقت براى تذكيه نباشد، ولى اگر از شكم مادر تذكيه‌شده‌اش مرده بيرون بيايد يا مرده بيرون آورده شود خوردنش حلال است و تذكيه‌اش به تذكيه مادرش مى‌باشد، ليكن شرطش اين است كه تامّ الخلقه باشد و مو يا كرك در آورده باشد وگرنه ميته مى‌باشد. و با وجود اين شرط، در حلال بودن آن بنابر اقوى فرقى نيست بين اينكه روح در او دميده نشده باشد و بين اينكه داراى روح بوده و ليكن در شكم مادرش مرده باشد.

مسأله ٢٢- اگر جنين در وقت ذبح يا نحر مادرش زنده باشد و بعد از آن، قبل از آن‌كه شكم مادرش شكافته شود و از آن خارج شود، بميرد بنابر اقوى در صورتى كه به شكافتن شكم مادرش، مبادرت شود و حيات آن درك نشود، حلال است. بلكه چنين است اگر مبادرت نشود ولى زايد بر مقدار متعارف در شكافتن شكم‌هاى ذبيحه‌ها بعد از ذبح تأخير نيفتد؛ اگر چه احتياط (مستحب) مبادرت نمودن و عدم تأخير حتى به قدر متعارف است.

ولى اگر زيادتر از متعارف تأخير بيفتد و قبل از آن‌كه شكم شكافته شود بميرد، احتياط (واجب)، اجتناب از آن است.

مسأله ٢٣- هر حيوانى كه ذاتاً خوردن آن حلال است، بدون اشكال، تذكيه بر آن واقع مى‌شود؛ اگر چه به عوارضى حرام شده باشد مانند حيوان جلّال (نجاست خوار) و وطى شده، خواه دريايى باشد يا برّى (خشكى)، وحشى باشد يا اهلى، پرنده باشد يا غير آن؛ اگر چه در كيفيت تذكيه مختلف مى‌باشند؛ بنابر آنچه كه گذشت. و اثر تذكيه در حلال گوشت اين است كه گوشت و پوستش پاك مى‌شود و گوشتش در صورتى كه به عارضى حرام نشده باشد، حلال مى‌شود. اما حيوان غير مأكول كه داراى خون جهنده نمى‌باشد تذكيه آن در طهارت و حلال بودن آن اثرى ندارد؛ زيرا او پاك است و خوردن آن در هر حال حرام مى‌باشد. و اما حيوان غير مأكولى كه داراى خون جهنده مى‌باشد چنانچه نجس العين باشد، مانند سگ و خوك، پس قابل تذكيه نمى‌باشد. و همچنين است حيوانات مسخ شده غير درنده مانند فيل و خرس و ميمون و مانند اين‌ها. و همچنين حشرات و آن‌ها