ترجمه تحرير الوسيلة (نشر آثار) - خمینی، سید روح الله - الصفحة ٦٠٤ - بحث دوم در اسباب

در آن نفوس و اموال است سرايت كند، ضامن اموال مى‌باشد و اما نسبت به نفوس، پس اگر با عمد بوده و فرار متعذر باشد بر او قصاص است و با شبه عمد، ديه در مالش مى‌باشد و با خطاى محض پس ديه بر عاقله است. سپس آنچه را كه ما درباره روشن نمودن آتش ذكر كرديم، در باز كردن آب‌ها نيز مى‌آيد.

مسأله ١١- اگر زباله منزلش را كه لغزاننده است مانند پوست خربزه، در خيابان بيندازد، يا جاده و كوچه را بر خلاف متعارف آب‌پاشى كند- نه براى مصلحت عابرين- پس انسانى به سبب آن بلغزد، ضامن است. البته اگر عابر عاقل عمداً پايش را روى آن قرار دهد، عدم ضمان وجيه است، ولى اگر حيوان يا ديوانه يا غير مميّزى به سبب آن تلف شود، ضامن است.

مسأله ١٢- اگر ظرف يا غير آن را روى ديوارش بگذارد، پس بيفتد و به سبب آن نفس يا مالى تلف شود ضامن نيست، مگر اينكه طورى آن را قرار دهد كه متمايل به طرف راه باشد، يا آن را طورى قرار دهد كه به طور عادى در راه مى‌افتد؛ پس در چنين صورتى ضامن است.

مسأله ١٣- در صورت داشتن چهارپاى وحشى مانند شتر مست و اسبى كه گاز مى‌گيرد و سگ درنده، حفظ آن واجب است. پس اگر در حفظ آن‌ها اهمال نمايد، جنايت آن‌ها را ضامن است. و اگر حال آن‌ها را نداند يا بداند ولى بر حفظ آن‌ها قادر نباشد و تفريط نكند، ضمانى نيست. و اگر بر شخصى حمله كند پس به مقدارى كه دفاع، آن را اقتضا مى‌كند، دفاع نمايد پس حيوان بميرد، يا جنايتى بر آن حيوان وارد شود، ضامن نيست؛ بلكه اگر آن را از نفس محترمه يا مال محترمى دفع نمايد ضامن نيست. و اگر در دفاع افراط كند و بر آن حيوان جنايت وارد نمايد با اينكه دفع آن به غير آن ممكن بوده، يا براى غير دفاع، جنايتى بر آن وارد نمايد ضامن است. و ظاهر آن است كه اين حكم در پرنده‌هاى شكارچى و گربه جارى است، حتى در ثبوت ضمان در صورت تعدّى از مقدار دفاع.

مسأله ١٤- اگر چهارپايى بر چهارپاى ديگر هجوم آورد و چهارپاى داخل شونده،